'Be Munasebetî Cêjnî Mangî Mê' nûsînî Haşimî Xelîlzade

Haşimî Xelîlzade Endamî Defterî Wezaretî Hêzî Kurdistan u le Nûseranî Rojnamey Kurdistan

Rojnamey Kurdistan, jimarey 43, şemo 14-î Banemerrî 1325 [î Hetawî] / 4-î Mey 1946-î Zayînî

Be Munasebetî Cêjnî Mangî Mê

Haşimî Xelîlzade


Birayanî Xoşewîst! Cûtyaran u Kirêkaranî Azîz! rojtan baş, cêjinetan pîroz!

êwe u ême ke ewro le şarî azad u cuwanî Mehabad, lew sahe muqedesey Yaney Ferhengî Sowêt u Kurd be şadî u xoşhallî le dewruberî yektir weko bûyn u gwê bo qisey yektir radegirîn,rojêkî zor gewre u be şewkete ewro,rojêk u satêkî zor be nirxe ke qellem u ziban le tarîfî be tewawî lall u kule؛ çunkû lew roje da buwe înqîlab u qiyam bo duwayî dan be jînî hetîwbar u hejarî cûtyaran u kirêkaran dest pêkirawe u lew roje bew lawe bûwe ke qalibî bê ruhî ewan le dest u çingallî burjuwazî u kapîtalîstekan (şaristanî u sermayedar) rizgarî hatûwe u wek ballindeyêkî le qefes berella bûwe u le asimanî jîn u gerrîn u firrîn hatûn u lew layeşewe be corêk le bend u kot, le 'ebdayetî 'ebdî be tema' u zallim (şêxî Se'dî fermûyetî: ' çéşmê tengê merdê donyadar ra / ya qenae't por koned ya xakê kûr' ) berella u xellas bûn ke ber le 'îbadetî xuda u xizmetî nîştiman fikr u zîkrêkî dîkeyan niye. çunkû be hoy înqîlabî mangî "mê" şalûde u esasêkî wayan damezrandûwe ke le dest renc u meynetî xoyan behreyêkî wayan dest dekewê ke hejarî u rût u qûtî u birsiyayetî le naw mall u mindalle cuwanekanyan nemawe,jînyan rêk u pêk u be gwêrey qanûnî dêmokirasî ye.Quwey tewlîdyan kem ya zor 'ayd be xoyane u kesî tir,yanî nef'î 'umûmî bo mesalhî 'umûmî serif dekrê.
Kirêkaran u cûtyaranî xoşewîst rûy qisem le êweye çak wurd binewe u gwê ragirin;
ewro yanî Hewelî mangî " Mê" ke le tewawî dinya da zehmetkêş u kirêkar u rencber be cêjnî degrin, boye ye ke bîrêkî le rojigarî pêşûy birayanî şehîdî xoyan ke bo rizgarî tebeqey karger xwênyan rijanduwe we legell sermayedar u xawen karxanecate xwên mijekan berberekaniyan kirduwe,bikenewe.çunkû 59 sall lemew pêş yanî le sallî 1867-î Mîladî Mesih da kirêkaranî şarî şîkago bo wergirtinî heqî xoyan kobûnewe u qiyamyan be pêçewaney kardarekanî bilewez bepa kird u pare nimayişatêkiyan bo daway heqî meşrû'î xoyan becê hêna,belam "leadrî" karxane u sermayedare be zebiruzengekan bo ewey be mezlûm kuşî tebeqey karger le ber xatirî zig zilî xoyan îdame biden,pûllyan be ajan u polîs da ke lîbasî mexfî kargerî deber biken u bomî destî be dizî helgirn u daxlî naw komemllî kirêkaran bibin u karêkî wa biken îdî'ay meşrû'î ew rencbere hejarane be naheq cîlwe biden u bibne ba'îsî le beyn çûnî ewan.
Belê waşyan kird,yanî polîs u ajane muzdûrekan be lîbasî kargerî le naw komellî kirêkaran çend daneyekyan bombî destî hawîşte naw polîsî întîzamatî şarî, we polîsî întîzamat ke le hewellewe be hoy tetmî'î sahêb karxanan u pûldaran amadey dîfa' kirabûn,ew kargere bêçaraneyan we ber regbarî muselsel da u çend hezar kesyan lê kuştin.Belam xuda raste u rastî lê xoş dê.xuday gewre u be ruhim, xuday komeg u piştîwanî hejar u hetîwan karêkî way kird ke ew polîsaney be mallî dunya u pare bo cîlwedanî " heq be naheq" hellyan xelletandibûn u bûne ba'îsî xwên rêjî u kuştarî cûtêr u sepan u kirêkaran,le paş maweyekî kem hatin u le dadgay 'umûmî da sîrrî dîktatoraney sermayedar u sahêb karxananyan faş u billaw kirdewe (yarrebî xudaye her kes le netewey Kurd bo pûl u tema'î meqamî bê cê helldexeletê u debête ba'îsî têkdanî meramî dêmokrasî u azadî Kurdistanî gewre,nîfaq u birakujî werêdexat de hewel wehle da yarmetî nedey u belkû bo rêgay rast u nîştimanperwerî hîdayetî bikey u eger her dest hellnegirê xudaye zelîl u rûrreşî dunya u qiyametî bikey " înşaalla") be hoy ew kare ewelen bûne ba'îsî rizgarî ew 'îdey ke le hebs da le jêr zincîr u bend u kotî yexsîrî da denallan u lem layeşewe bûne ba'îsî ewe ke kirêkar be hîç lewnêkî dest le heqî meşrû'î xoy hell negirê.
Ewe bû ke hemû kirêkarî dunya le xewî xefllet raperrîn u be çekî têgeyiştin ke debê wek zincîrî polla le qedî yektir hallên u le çarerreşî yektir da şerîk bin,heta be awat u arezûy xoyan ke rizgarî le berdegî u bendegî ye bigen.
Le netîcey ew bîre xawêneda le sallî 1889 le kongirey beynelmîlelî da kirêkaranî sosiyalîst tesmîmyan girt ke hemû sallê hewellî Mê ke rojî bê gunahî u heq wederxistinî kirêkaranî mezlûmî şîkagoye bûwe,le tewawî dunya da cêjin u şadimanî bigrin,heta hestî tolle estandin le sermayedaranî bilewez ziyatir we coş u xiroş bêt.
ewa êmeş wek ewan cêjinman girtûwe we demanewê kurr u kiç u jin u jiyanî henase sardîman wek dunyaî dêmokrasî lê bêt. Bîr u hêzî xoman bo deskewtinêkî jiyanî be namûs u berehet amade dekeyn u bo mile legell ewaney ke meramî Italiyay faşîst u Hîtlêrî Nazîyan le ser da heye wek şêrî jiyan rawestawîn u hîwa darîn be hoy birayetî u yeketî u zanist u piştîwanî xuda u qanûnî dêmokrasî êmeş wek kirêkaranî tewawî dunya be tayebetî wekû îtîhadî cemahîrî şûrewî ke lepaş înqîlabî sallî 1917 be wesîley xo depênawnanî m'elîmêkî heq perst u lagîrî kirêkaranî wek "Lênîn" le dest Tezar u sahêb karxane xwên mijekan rehayan hat,her debê êmeş le dest îstî'mar u îstîsmar rehayman bêt (înşaalla).
Le duwayî da hemû kes her le dewllemend u feqîr, gewre u çûk ewey bizanê tebeqey karger ke bo serngûnî legell îstî'mar u îstîsmar berberekanî dekat,be tenyayî qazancî xoyan le ber çaw negirtuwe,belkû bo saziman u teşkîlatêkî taze u nwê tewawî beşer, xo depênaw denê u fîdakarî dekat, heta lew dunya berîn u dirêje da le naw komelî
(camî'e) beşerî zallim u mezlûm, îstîsmarker u îstîsmarkiraw nemênêtewe; u hîç qisey têda niye bo ew bîre çake be tayebetî ewaney ke esîrî destî îstî'mar u îstîsmarin bo teşkîl u damezranî ew camî'ey dêmokrasî sahêb nef' u beşin.
bijî babî hejaran u kirêkaran marşalîsmûs Stalîn.
Bijî pêşeway berz u siyasetmedarî Kurdistanî mezin cenabî Qazî Mihemed.


Namey Haşmî Xelîlzade bo jeneral mayor Hemereşîd xanî Qadir Xanzade fermandey Hêzî Bokan u Menteqey

Têbînî : wêney Haşmî Xelîlzade u hawrêyanî le serubendî endametî le Jêkaf da lesallî 1944 le Tewrêz hell gîrawe u be sipasewe le kitêbî : " Beserhatî 'Ebdulrehmanî Zebîhî, le amade kirdinî 'Elî Kerîmî" wergîrawe. Em wêneyeman pêştirîş bilaw kirdibuwewe. Belgekeş le bergî yekemî 'Dewlletî Cumhûrî Kurdistan, name u dokumênt, Mehmud Mela 'êzzet" wergîrawe.

Mihemedî Feyzulabegî le pêşmergekanî Komarî Kurdistan

Mihemedî Feyzulabegî nasraw be Heme Xanî Babexan Begî Qarewa çkole le pêşmergekanî Komarî Kurdistan

Dû hawserî têkoşer u helsûrawî Komarî Kurdistan Xecîcî Mecdî [ Heyderî] u Sedîqî Heyderî

Yaî Xecîcî Mecdî amojgarî medresey Perwaney Kiçan u hawserî Sedîqî Heyderî wezîrî întîşarat u tebilîxatî Komarî Kurdistan

Têbînî:em wêneye î salanî duway helweşanî komare u bespasewe le layen kak Salhî Heyderî Farûqî yewe bo Wêney Komarî Kurdistan nardrawe.


Xecîcî Mecdî yek lew jine têkoşerane bû ke le rojî rageyandinî komarî kurdistan le meydanî çuwarçiray Mehabad wutariyan pêşkêş kird.Ew ser be binemaleyekî zanay şarî Mehabad u amojgarî medresey Perwaney Kiçan u yekêk le helsûrawanî hîzbî yayan bû.Bawkî mela Husênî Mecdî piyawî ayînî u le komarî kurdistan da wezîrî dad bû, biray, Mihemedî Mecdî,endamî J.K u nûserêkî çalakî "Nîştman" u çapemeniyekanî serdemay komar bû.Hawserî wefadarî Sedîqî Heyderî le damezrêneranî Komeley Jiyanî Kurd u endamî damezrêner u heyetî nawendî Hîzbî Dêmokiratî Kurdistan u le kabîney hukûmetî kurdistan da berpirsî întîşarat u tebilîxat bû.

rojnamey Kurdistan jimarey 13, dûşemo 22-î Rêbendanî 1324 [hetawî] / 11-î fêwriyey 1946î zayînî

" Mawey cêjnî serbexoyî u îstîqlalî kurdistan ya direwşînî estêrey xoşbextî kurdan"

beyanatî yaî Xecîcey Mecdî amojgarî medresey Perwane ( kiçan) î Mehabad

Be îcazey cenabî Qazî beyanatî naqîsî xom be huzûrî birayanî xoşewîst 'eriz dekem:
ey xuşkanî xoşewîst, ey birayanî 'ezîz, lem roje xoş u pîroze da emin ke yek kiçe kurdim ke azadî mîlletî xom be çawî xom dî! her çende ke zemanêk bû demdît ke lawanî kurd şew u nîweşewan ya dem bîst le şaxan u le xaran meşxûlî fe'aliyet bûn u xuday tebarek we te'ala muwefeqî kirdin u dilî neşkandin. Elan ey xuşke xoşewîstekan ba êmeş çaw le bira xoşewîstekanman bikeyn,destî îtîhad bo yektir dirêj bikeyn. çun debînim daykî nîştman çawerêy kiçekanî xoyetî ke des be fe'aliyet u xwêndin bikeyn, belkû ta êmeş bigeyne bira xoşewîstekanî xoman le ber ewey dunyaî ewro muhtacî kiç u kure ke be xuşku birayetî dest bideyne destî yek bo rizgarî daykî nîştman.
Emin le teref tewawî kiç u xuşkanî kurdistanî mezin pîrozî ew roje muqedese teqdîmî heyetî dewlet dekem. U le axirî da temena dekem êweş le gel min hemseda bin u bilên: bijî pêşeway berzî kurdistan cenabî Qazî Mihemed! bijî qaremananî kurd!.


rojnamey kurdistan jimarey 20, çuwarşemo 8-î Reşemey 1324 [î hetawî] / 27-î Eêwriyey 1946-î zayînî

Pê pîroze

îdarey rojnamey kurdistan
ême mamostakanî medresey kiçanî Mehabad le ruy 'îşq u 'elaqe be metbû'at rojî çuwarşemo satî 4-î paş nîwero le kangay çapxane dîdenîman kird, waqî'en çawpêkewtinî ew kangay xoşewîst ke 'îdeyek le kuranî tazepêgeyştuy kurd dewêda xerîkî karin u şewqêkî zor bo pêşkewtinî metbû'at nîşan deden bû be mayey çawrûn bûnewey ême u teşwîqî kirdîn ke êmeş ta detuwanîn bo ziyad kirdinî me'lûmat u terbiyetî kuran u kiçanî kurd lewey ziyatir têbikoşîn u yayekanî nêwbirawî jêrewe her yek 50 riyal be kargeranî çapxane pêşkeş deken.
1.Wulîma Seyadyan,2. yay Kubray 'Ezîmî,3.Mahuzer Bilezade.4. Yaî Xedîce Babesûrî,5.Yay Xedîce Mecdî.

Mudîrî Medresey Kiçan Wîlmey Seyadyan


Rojnamey kurdistan jimarey 3,şemo 31-î Xakelêwey 1325 [î hetawî] / 20-î Awrîlî 1946-î zayînî

Konfiransî Suxenranî Yayan

Rojî cum'e 17-î mangî Reşemey 1324 [î hetawî] meclîsî suxenranî yayan u kîjanî Mehabad le xaney ferhengî kurdistan gîra.Le pêşda le layen yay pêşewa meclîs îftîtah kira u beyanatêkî çakî racî' be 'îlm u ferheng u tereqîyatî dewletî îtîhadî cemahîrî şûrewî îrad fermû u çend nefer le kîjan u yayanî muhterem xîtabeyan xwêndewe ke le jêrewe dehêndirête berçaw:

elif: xulasey beyanatî yaî pêşeway kurdistan:

yayan u kîjanî xoşewîst bizanin ke jinan le dewletî îtîhadî cemahîrî şûrewî da pêşreftêkî ser lê surmawyan kirduwe u le zanist u ferheng da kamîlen şan be şanî piyawan deçne pêş.Em rojane debînim ke bawkan u daykan le babet nardinî kur u kiçyan bo medarîs şewqêkî qabîlî teqdîr denwênin.umêdm waye lem koşişe da qedemêkî tundtir helênin ke belkû be yarmetî xuday beriz u tewecweatî dewletî kurdistan le mawêkî kemda piyaw u jinî bê sewad le kurdistan da nemênê...
......
h- xîtabey Xedîcey Heyderî [ Mecdî ]

Ewro ke le sayey tewcweatî reysî cimhûrî u pêşeway berzî kurdistan jinan u xuşkanî ême xerîkin şan be şanî piyawan le rêy serberzî kurdistan qedem helênin,le dunyay ewro da nabê ême wekû jinanî pêşû le karî komelayetî u xeyre kenaregîrî bikeyn.belkû debê 'elawe le xanedarî u terbiyetî mindalanî xoman gelêk le karanî gelî kurd pêk bênîn. le zemanî pêxemberî ekrem da selelahu'eleyhî weselem jinan gelêk karubarî piyawanyan dekird u le meydanî şerê da hazir debûn u piyawanî xoyan yarmetî deda ta be ser dujmin da xalib bin. zor 'eybe bo me ke zeq u zîndû u sahêbî ‘eql u şu'ûr ke le kifnî mirdûwan dabîn u le huqûqî beşer mehrûm bîn,[debê] azadane daxlî îctîma' bîn.Ewro dewletî kurdî nîwe emeyn. eger bêtû emeş her wek caran be tenbelî ray buwêrîn, mîlletî kurd her wek caran le qafley temedun we paş dekewê. humêdewarm lewey bew lawe emeş wek cimhûrî Qirqizîstan u Ozbekistan ke le sayey dewletî şûrewî be gewreyî geyiştûn pêşreftê bikeyn.ewro le sertaserî Rûsiyey gewre da jin u piyaw pêkewe karubarî mîllet u hukûmet pêk dênin. le Emrîka u Rûsiye u memleketekanî dî da jinan qedr u qîmetêkî zoryan heye.Tewawî ew tereqîyatey wan le sayey 'îlm u ferheng u hemkarî piyaw u jinane.umêdewarim le sayey 'îlm u ferheng rewabîtî ferhengî me u şûrewî roj be roj rû be pêşrefit birwa. humêdewarim le sayey tewecuhatî ferheng perweraney Pêşeway Mu'ezem emeş wek ewan bo berzî wulatekeman têkoşîn, mal u giyanî xoman bê derîx weqfî xizmet u dewlet u mîllet bikeyn. 'umrî xoman be xeflet ranebuwêrîn,dest le qise u basî hîç u pûç helgirîn u mindalanî xotan binêrne medresey.
ewro ke ême barêk u weztfeyekî zilamman le ser şaniye ke 'îbarete le terbiyetî mindalanî reşîd u dana؛ ew kareş wextêk pêk dê ke ême boxoman xwêndewar u dana u azad bîn u wekû jinanî cêgayan le nê'metî azadî beşdar bîn. her payedar u berqerar bê hezretî reys cimhûrî kurdistan! payedar bê ew mîllete ke bo becêhênanî destûrî pêşeway mu'ezem amadeye! payedar bê serberzî u se'adetî kurd!



rojnamey kurdistan jimarey 14, çuwarşemo 24-î rêbendanî 1324 [î hetawî] / 13-î Fêwriyey 1946-î zayînî

lem jimareyey rojnamey kurdistan da wutarêk be nêwî " hediyey quran be cenabî pêşewa" be qelemî Qadirî Muderesî çap kirawe le beşêk lew wutareda hatuwe:

" ..... Heyetî merkezî Hîzbî Dêmokiratî Kurdistan rojî Heynû satî dey beyanî le kangay hîzb hazir bûn .axay Heyderî yek quranî mecîdî e'lay ke le bergî mexmer dabû u şalî turmey be serda kêşrabû degel dû bermal helgirt u le pêş heyetewe u heyetîş be tertîbêkî taybetî le pişt axay Heyderî kewtine rê ta be huzûrî mubarek şerefiyab bûn ,lew kate da axay Heyderî degel îhtiramêkî zor kelamulay 'ezîm u dû bermalekey le ser mêzî pêşewa dana u kutî: " le xuda dexwazme, ew qurane yar u yawerî dinya u qiyametit bê.Pêşewa be nîhayetî te'zîm kelamî 'ezîmî helgirt û u fermuy: Ewro bo netewey kurd le quran 'ezîztir u gewretir niye. ewa quranî 'ezîmim qibûl kird u dû bermalekeşim hediye kird be Hîzb.paşan axay Xenî Xusrewî kutî: qurban eme şitêkman le quran gewretir nebû ke be pêşeway berzî hediye bikeyn u ewa quranman hediye kirdî...."

rojnamey kurdistan jimarey 22, dûşemo 13-î Reşemey 1324[î hetawî] / 4-î Marsî 1946-î zayînî

Mîtîng le Mizgewtî Sûr

" Rojî 29-10-1324 satî 8-î beyanî bû ke le mizgewtî Sûr mîtîngêkî gewre le layen hîzbî dêmokiratewe berpa kira. lew mîtînge da komîtey merkezî hîzbî dêmokirat u Heyetî Reysey Mîllî Kurdistan u tewawî nwêneranî kurdistan u likekanî hîzbî dêmokrat u çend hezar nefer le ehalî be pêy guncayişî mizgewteke le ehalî şîrketyan bû . lem mîtînge da xelkî çawerawanêkî zoryan hebû u muntezîrî cêjnêkî here mezin bûn ke ewîş rojî 2 – 11 – 1324 bû ke le waqî'da em nimayşe sereday ew roje bû. ....
2- axay Sedîqî Heyderî u 'Elî Xusrewî le layen muesîsînî hîzbî dêmokrat u lawanî kurdistan kutyan eme le layen muesîsînî hîzbî dêmokrat u destey lawanî kurdistanewe ke hêşta xwênî xoyan nerjtuwe qewil dedeyn ke hemû hazrîn le rêyî nîştmanda bimrîn..... "

rojnamey kurdistan jimarey 49, şemo 4-î Cozerdanî 1325 [î hetawî] / 23-î Mey 1946-î zayînî

"Agadarî

Be hoy ew nûsrawe be tewawî wezaretxanekanî hukûmetî mîllî kurdistan radegeyendrêt ke lewey duwa her danan u labirdinêk u teşwîq u tewbîxêk u ya her qedem u rêwşwênêkî ke bo pêşkewtinî hukûmetî kurdistan u her pêşhatêkî ke rû bida debê fewrî bo îdarey întîşarat u tebilîxat ( şu'bey stasîonî radyoy ) binêrdrê ta le paş bilawkirdinewe le stasyonda le rojnameş da deric bikrê.

mudîr kulî întîşarat u tebilîxatî kurdistan
Sedîq Heyderî

rojnamey kurdistan jimare 57, çuwarşemo 22-î Cozerdanî 1325 [ î hetawî ] / 13-î Juwenî 1946-î zayînî

" lem roje da wacîbatî mîllet çiye ?!

le duway sedha sal îstî'mar u jêrdesteyî, mîlletî kurdî necîb hestî bewe kird ke pîroztirîn règa bo rizgarbûn, bo tam kirdinî mîweî azadî, bo te-mîn kirdinî asûdegî piştawpiştî netewey kurd ew kobûnewe beşerefeye, ew piştî yektirî girtineye ke ewro hemû ferdêkî mîlletî kurdî, serdar u 'eşîret u axayan , mela u şêxanî ba şehamet, şaristanî u dêhatî bazû asnîn be bê ciyawazî peymanî yek dilî u mehw bûneweyan dawe bo parastinî alay muqedesî kurdistan u dewletî kurdî taze ledayk bû.
bê guman ewro debê hemû ferdêk bizanêt ke dewletî mîllî kurdistan le mîllet u bo mîllet hatote cê u be hemû dilêkiyewe u be hemû tuwanayekiyewe hewlî asûdegî tewawî efradî mîletiyetî.welî metelêkî kurdî heye delêt: " kala le qed balaye”. ewro ke mangî penceme ke be ser damezrandinî ew dewlete korpeye da têper buwe,eger hêndêk wurd bînewe debînîn ew kurdistane azade le hemû ruyekewe pêşreftêkî detuwanîn bilêyn desalaney kirduwe.bo parastinî kurdistanî azad, bo rizgar kirdinî birayanî kurdî destûpê zincîrkirawî îstî'mar u dîktatorî te’înî ta 15000 suwarî çabukî ba şehametî kurd be hemû esbabêkî cengî xoyanewe ko bikatewe u beramber dujmnî xwênxor rawestin u be giyanêkî asinînewe dîfa' le şerefî kurdistan biken.
ew mîlletey ke be îşareyekî dewletî kurdistan bituwanê xoy hazirka bo giyan bext kirdin le rêy nîştman da wa dezanîn hemû terhe şitêkî dîkey la sehle ke lew rêgaye da serfî ka. le gel eweşda ewro dewletî kurdistan muxaricî ew hemû bira ba şehametaney girtote estoy xoy.aya hîç wextêk kes le xoy nepirsîwe dewletêkî wa taze durustkiraw çon detuwanê muxaricî em hemû leşkire bika? eger em pirse hemû demêk hemû kesêk le xoy bikirdaye. pêman waye ewroke îdaratî dewletî kurdistan cêgay nedema ke ew pûl u komegey ke mîllet debexşê tiya da binê, belkû xiyabanekanîş pir debû le komek le mîlletewe bo dewlet. welî muteesîfane sehle ew fikir kirdineweye ke hetta cûte goreiyekîşan be nawî komek be birayanî xoyan nebexşîwe,belkû ewro hendêk le axayan tak tak u be komel îdaratî dewletî xoyan be murace'at bo pûlî tûtin mandû kirduwe, eweş sehle belkû hêndêkyan sûr le pêş çawyane tûtinekeyan le enbar daye,êşta her hawarî pûlyane.zor cêyî te'ecube ew axayane ewende zû peymanekey xoyan le bîr biçê ? kelîmey : " hazrim be mal u ruh xizmetî kurdistan bikem u xeyanetî pê nakem" aya me'nay çî ? me'nay eweye ke be bê bîrkirdinewe le me'nay azadîxwahî herkese kilaw firanî bo xoy bika. zor cêyî teesufe.
birayanî xoşewîst: le lay hemûman aşkiraye ke hezretî pêşeway mu'ezem u rehberî xoşewîstî kurdistan çi hewl u koşişêkî le rêgay firoştinî ew tutine da kird.hetta be hêzî fikirî hekîmaney xoy tuwanî ke be hoy firoştinî ew tutinewe hendêk pûl bo ew dewlete u bo ew mîllete peyda bika. ewroş dewletî kurdî mîlletî le bîr nekirduwe u tuwanîwyetî destî komegî bo dirêj bika u mîllet lew pûle bê beş neka. welî ewro kelîmey azadî parastin, alay muqedesî kurdistan be bilîndî ragirtin, ke menzûrî hemû ferdêke wacbtirîn kare. aya eger hemû ferdêk le mîlletî kurdî xawenî gencî qarûn bêt, eger sibeynê dujminî bedfer u mustebîd be seriya zal bê sehle ew gencey, şeref u 'îrz u namûsîşî paymal nabê? wacbî şere niye, her şeş sal lemewber bênnewe pêş çawtan be dem u be dil cuwab dedenewe delên belê. belam ax! cehalet, dax cehalet. bedbextî kurd leweda ye ke beserhatî dwênêy ewro le bîr deçêtewe.
birayanî xoşewîst ؛ wa dezanim eger her yekêk le êwe ke beyaniyan le xew heldesê bê guman çawî be bînînî birayekî Barzanî heldê, eger beserhatî jêr desteyî u îstî'mariyan le bîr deçê, xo ew bira reşîdane her yeke detuwanin nimûney nahezî dujmin bênne pêş çawtan,le wlatî xoyanda, le male xoyanda asûde u rehet waziyan lê nehênan u le çiley zistan da tûşî derdî serî u mhhaceretyan kirdin be sedehayan le bê xorakî u bê bergî u bê cêyîda laşey pîrozyan çuwe jêr xak, le gel eweşda hemû be çawî xotan debînin ewro hîç ew beserhataneyan menzûr niye u le pêşewe berew sîngî dujmin rawestawin u wek şêr dîfa' le kurdistanî azad deken.keçî hêndêk le axayanî meş şerî pûlyane.ba wurya bibnewe azadîman gencînêke bo hemû ferdêk.mehu bûneweman sehle,fewtî mal, fewtî giyanî hemû mîlletî kurde.ewro tewawî dewlet u mîlletanî dunya çawî birîwete em parçe kurdistane azade. dujmin le rêy çewt u xuwar u xêç te'qîb kirdinî boman dekate deholî awazî nahezî xoy, dostîş pêy dilgîr debê .ey birayan karî însanî dujminanman sist deka, dostman ziyad deka umêdewarîn ke hemû ferdêk le efradî mîllet lew rojewe be têbînêkî be nirxewe, be giyanêkî nîştmanperwerî rastewe rêgay rast bigirê u piştgîrî dewlutî mu'ezemî kurdistan bika.çunkî debê le latan yeqîn bêt asûdegîtan le jêr sêberî azadî da deparêzrê, bo pêşewe bo komek, bo hewl u koşiş. bjî mîlletî ba şehamet u azadîxuwa.

le layen Wezaretî Tebilîxat

Xelîlî Xusrewî serokî karî Kurdistan

Xelîlî Xusrewî wezîrî karî hukûmetî Komarî Kurdistan

Kurdistan, jimarey 85, Pêncşemo 21-î Xermananî 1325 [-î hetawî] / 12-î sêptambirî 1946

Xulasey nutqî axay Xelîlî Xusrewî serokî karî kurdistan
be wesîley radîoy şewî 11/ 6 / 1325

Ba wêgra hewil deyn

Hawnîştimanan
Le duway salanî dirêj jêrdestî,wêsteke be yegane awatî kon u nwêman ke azadî u dêmokrasiye muwefeq buyn. Karubarî hukûmetî bo xoman u be zimanî xoman îdare dekeyn u le tewawî destgay hukûmetî da kurdekan xerîkî karin.
Ca pêwîste zor be şanazî qolî piyawetî helmalîn u bêyne meydanî 'emel u kar kirdin. Ta bew hoye be dunya u be taybetî be dujmnanî azadî bilêyn ke ême detuwanîn le azadî u dêmokirasî îstîfade bikeyn.
Ewa le sa=yey xuda u piştîwanî dewlete azadî xwayekan u fîdakarî u bîrî rastî rehber u pêşeway gewre u hewl u koşiştî bira kurdekan roj be roj be tereqîyatêkî 'ezîm nayil debîn.
çilonetî kurdistanê degel pênc sal lewey pêş bibe pêş çaw, hemû kes hetta dujminîş tesdîq deka ke ba wcûdî kem wesayilî u nedarî le 'erzî ta asman wez'î kurdistan gorrawe u pêş kewtuwe.
Hêzî mîllî, rojname, çapxane, şarewanî, şaredarî , stasyonî radîo, ferheng, keşawerzî u tiraktor u hezaran hezar tereqîyatî dî ke kes be xewnîş neybîstbû.
Birakan zor zor be pêwîst dezanim ke lêre da le cenabî jeneral Muhemed Husên xan Seyfî Qazî îzharî supas u teşekur bikem ke şew u roj bo îslahatî Kurdistan u be taybetî bo nezafet u te'mîrî şarî bê wuçan hewil deda.Wacbe hemû kes yarîdey bida ta înşaela ew îslahatey ke menzûrî fermandarî azadîxwamane zor zû u baştir cê be cê [ çend wuşe kewtuwe ] .... le hewelda çawenorî bûn pêk nehat.Netewey kurd ewro le axa ta şuwan u dewlemend u hejar wêkira bê diro u delese bo qayim kirdinî azadî u peresendinî dêmokirasî têdekoşn u be kwêrayî çawî dujminan wêkira hewil deden dûberekêkî ke dewlete îrtîca'êkan deyanewîst le nêw Kurdewarîda bilawî kenewe hemùy heriz derçû u neytuwanî sengerî îtîhadî Kurd darûşênê.
Berqerar bê yeketî kurdistan!
Ca ke waye,ruesay be namûs,axayanî 'eşayir, memûrekanî hukûmetî mîllî,dêhatî u şarstanî ba ziyatir se'î bikeyn , ba ziyatir fîdakarî bikeyn.
Bo pêşewe bo rizgarî birakanman,bo pêşewe bo ragirtinî azadî u dêmokirasî, bo pêşewe bo îcray destûratî Pêşeway mehbûbman.Zîndû u berqerar bê Pêşeway gewreman

Têbinî : em wêneye le jimarey 85-î rojnamey Kurdistan, 21-î Xermananî 1325-î hetawî da çap kirawe.

Seyd Pîrey Nîzamî serokî şarewanî [polîs] nawendî komarî kurdistan

Seyd Pîrey Nîzamî Serokî şarewanî Nawendî Komarî Kurdistan



Seyd Pîrey Nîzamî serokî şarewanî [polîs] nawendî komarî kurdistan

Le rastewe bo çep:Seyd Xidrî [ Pîre] Nîzamî, Seyd Xidrî Aureyşî,Mewlûdî Wîqarî [Mewlûdî Hemamçî],Mihemed Resûlî Nalbendî,Seyd Rehîmî Nîzam,salî 1322- î Hetawî

Têbînî:wêney yekem be sipasewe le yekêk le karekanî lêkolerewey kurd seyd Mihemedî Semedî. U wêney duwem be sipasewe le laperey “kewne nîştmanî” gowarî "Mehabad" ke le layen Fereydûnî Hekîmzadewe amade dekirê, jimarey 84,Marsî 2008 wergîrawe.Seyd Mihemedî Semedîş ke ew wêneyey bilaw kirduwetewe denûsê" ew wêneyey seyd Pîre le gel hêndêk le dostanî ber le mangî xermananî salî 1320-î hetawî helgîrawe.Be pêyî agadariyek ke Gowarî Mehabad le jêr wênekey nûsîwe Seyd Pîrey Nîzamî le Befranbarî salî 1352-î Hetawî le temenî 60 salî da le Mehabad malawayî le jiyan kirduwe.



Rojnamey Kurdistan jimare 22,Dûşemo 13-î Reşemey 1324 [î Hetawî]/ 4-î Marsî 1946-î Zayînî

şarewanî

şarewanî îdarêke ragirî asûdeyî xelkî u emniyetî nêw şare. Mal u namûsî xelkî de dest şarewanî daye yanî şarewanî pêy espêrdirawe ke be roj em dû gewherî jiyanî xelkiye le destdirêjî dest dirêjan u tebehkaran u be şew le parêzî dizan u na bekaran biparêzê, le katêkda mal u mindalî xelkî de tarîkayî şewêda de xewî xoş rodeçin pasewanî şarewanî de kûçe u kolan u qujbinan da le dizan u naehlan hest radegirê, be humêdî pasewanî şarewaniye şewê ke xelik denûn malî xoyan bê serperist be cê dêlin.Karbedest u pasewanî şarewanî wekû le dunyay mutemedîn da dabe debê le pakan u dînxawênanî merdum heldebjêrdirên u zor be gewre temaşa bikrên.
Rojî 10-12-1324 emin ke nûserî em wutarem bo serdan çûme îdarey şarewanî Kurdistan ke îdarêkî taze danrawe, wîstim le çilonayetî em îdare ke nîgehbanî mal u namûsî hemû kese îtîla'at we çeng bênim,der u jûrî hemû wetaxekan geram, lem kateda talan u biroy 'esrî piyawî xwênxor u xwênimj u xwênrêjim webîr hatewe ke dew dewre da komelêk le tiriyak kêşan u areq xoran u diz u cerdan ko debûnewe çend wetax be enwa'î zînet ke hemùy xwênî xelkî bû dar u dîwarî rengandibû, razabûnewe u naehlan u rêgiran be nêw karbedest têyda danîştbûn u gelêk le delalan u xelknasanî bûmî ke le wan zor xeraptir bûn dewreyan dabûn, le her wetaxêkda kaxez u perwende u pûşe be ton heldirabuwewe pol pol tucar, kesebe, ruhaniyan, meznanî Kurdistaniyan bo ew qesabixane radekêşa tûşî cerîme,lêdan, sûkayetîyan dekirdin. boçî wa bû ?
çunkû lew 'esre namibareke da le şa ra bigre ta wezîr u le wezîr ra ta karbedestêkî çikole hemû bo qazancî xoyan karyan dekird u hemû demê le parêz da bûn ke çilon kesêk weçeng bênin u diroyekî bo helbestin u ya be nêwêkî dî bîgirn. Têkira şerîkî diz u refîqî qafile bûn.Piyawî zor gunahkar be pûlêkî kem xelasî dehat, eger be rêkewt bendî gunahkarêkyan tund kirdibaye bo ewe bû pûlyan pêwe şik debird u deyanewîst ta biguncê pitirî lê bistênin.
Degel bûnî îdarey şarewanî u emniye u heng ke ruy hem nîzîkey çuwarhezar nefer xawen eslehe ke gişt tenya bo ragirtinî emniyet u pasewanî mîllet ragîrabûn dîsan neyan detuwanî de xudî şarîş da pêş be dizî u mal birîn bigirn,çunkû xû u rewşyan be carê fasîd bibû, baweryan be tewawetî le ser dizîn u tiryak kêşan u areq
xuwardinewe ko bibuwewe, şerafet, dîn u însaniyet lem bê şerefaneda be carê barî kirdibû u pûlperestîyan be dercêk bû ke le penabadêkîş gîr bûn u encamî wezîfe dew 'esre glawe da tenya kaxezperîn u kaxezbazî bo çikoletirîn karî be qazancî camî'e u ferd be cê nedehat.Mîllet be tewawî perêşan u serlêşêwaw bû, rêy rizgarî bo cêgayek nedebird u hêndêk serî nahumêdiyan berdabowe u teslîmî qeza u qeder bûn u birêkîş le beynda mabûnewe u çawenorî kulawkeyekî derfet bûn ke lêra rizgar bin.

Le şarewanî Kurdistan çim dît ?

Der u jûrî şarewanîm de xayetî nezafet u sadegî da dît u karbedestekan u pasewanekan bê ferq u cudayetî be wext u bê wext xerîkî karin.Dîsîplîn be tewawî mana berqerare.Le wetaxekan da çend mêz danrabûn u her yeke bêcgele dewat u qelem yek dû perwendeyan le ser bû.Le mawey nîw sat danîştin da dû sê kes hatine îdare diyarbû karyan buwe u şarewanî boy pêk hênawin.Karekan gelêkîş muhîm bûn ke le dewrey tarîkîda ya cêbecê ne debûn ya paş pênc sal hat û çû u dû muqabîl xeric pêk dehat.
wa diyarî de da ke lem îdare da bêcgele karî zerûrî kaxezbazî nebûte dab, karî zil zor be hasanî cê be cê debê, çunkû hemû şitê le ruy heq u heqîqetewe ye,kes gileyî niye u hemû kes bo ewan fermanberdare. Serokî şarewanî axay Seyid Xizir ( Seyd Pîre ) ye. Em axaye sê sale karbedestî emniyetî Mehabade u le dewrey çend sal karbedestî wîda karî nahez neqewmawe.U êstaş xoy u tewawî hawkarekanî le rùy wezîfe nasiyewe be şew u roj bêcgele satî xew u îstirahet bê wuçan xerîkî pêk hênanî karu barî xelkîn u hemû şaystey qedirzanîn.Le Hîzbî Dêmokiratî Kurdistan dexwazîn le labirdinî natewawî em îdare ke serçawey jiyanî xelkiye lewey ziyatir çawenorî bifermûn u karbedestanî şarewanîş le pêşkewtinî karubarî îdarî, întîzamat, pêk hênanî karî xelkî le rùy rastî u heqaniyet, ragirtinî emniyet, husnî exlaq, rê u şwênî çak, mura'atî întîzamat u dîsîplîn lewey ke heye ziyatir tewecuh biken u bizanin : ke beşer giyandarêkî mu'cîzeye u detwanê le hemû karêk da î'caz binuwênê u le hemû likekanî şarewanî Kurdistanîşman dewê ke reftar u kirdarî şarewanî nawendî bikene sermeşqî bizûtinewe u kar u barî xoyan.
Seyd Mihemed Hemîdî



Rojnamey Kurdistan jimarey 24, çuwarşemo 22-î Reşemey 1324-î Hetawî/ 13-î Marsî 1946

Namey Seyd Pîrey Nîzamî Serokî şarewanî [ polîs ] Kurdistan

" Mudîrî Xoşewîstî Rojnamey Kurdistan

Rojnamey Kurdistan ke estêrey xoşbextî u rojî hatî netewey Kurd e u bote mayey rûnakî bîrî nîştimanperweranî Kurdistan u birûskey ew estêre u rûnakî ew roje tewawî netewey Kurdî le xewî xeflet raperanduwe u bo daway heqî mîllî xoyan be wesîley ew rojname berêze mile deken be taybetî ke çawman be jimare 22-î rojnamey Kurdistan kewit ke be dirêjî basî le pêk hênanî karî şarewanî u çakî karbedestanî ew îdare kirduwe supastan lê dekeyn.Helbete tewawî efradî Kurd le hemû katêkda bo pêşkewtin u serkewtinî armanî mîllî ta sinûrî îmkan têdekoşîn u karbedestanî şarewanî encamî karyan la waye wezîfêkî wîcdanî u mîllî ye bo pêk hênanî ew kare we emniyetî naw şar we rêk u pêk kirdinî helsûranî karî Kurdistan be giyan u dil hazrin le jêr sêberî Pêşeway Mu'ezemî Kurdistan da çaktir helsûrê. Hewyaman waye ew nûsrawey ke le cuwabî jimare 22 berwarî 24.12.13 da nûsrawe le rojnamey beriz da çapî bifermûn u le xatmey ew nûsrawe da delêm,bijî be jiyanêkî ebed serokî Kurd u Kurdistanî mezin.
Serokî şarewanî Kurdistan - Nîzamî


Rojnamey Kurdistan jimarey 59, Dûşemo 27- î Cozerdanî 1325 [î Hetawî ] / 18-î Juwenî 1946

" Pê Rageyştin Be şarewanî

çend roj lemewber hezretî Pêşeway Kurdistan pêş nîwero teşrîfî bo pêrageyştin çû buwe îdarey şarewanî le katêkda ke hemû karmendekan le ser kar debin axay Resûlî Kurdpûr be pêşwazewe dê u çilonetî şarewanî 'eriz deka u le xidmetîda hemû wetaxekan degerê u be dustaxane u dustaxan radega u emrî azadî şeş kes le dustaxekan sadir defermwêt, le katêkda ke asarî xoşhalî le nêw çawanî debîndira murace'etî fermû.

Beşêk le Qsekanî Mîrza Muhemedemînî Mengurî Sebaret be Zîndanî şarewanî Hukûmetî Kurdistan

"... Ca lew katey ke min çûme zîndan [50] bendî le zîndaneke da bûn le tawanekanim pirsîn 38 kesyan welamyan dayewe u wutyan ême jinman helgirtuwe, le ser jin helgirtin gîrawîn.çunke " pêman le klkî gwêreke" nawe. Be mana yasa u destûrî Hacî Babe şêx man şikanduwe.
10 neferîş wutyan le ser raportî ..... gîrawîn. Goya herkesê le 'êraqewe bête Sablax tercemey halî ew kese le kak.... epirsin. Eger ew ney gut eyan nasim piyawî başin, ewa egîrêw le zîndan emênnewe heta enûsrê bo 'êraq u le 'êraqewe raporî xawênyan dê bo Sablax ew hele berela ekirên.
Ca ême lew kesaneyn ke ...... naman nasê. 2 neferîşyan le ser qeriz bendî kirabûn.
Zorbey bendiyekan maneweyan le 4 u 5 mang têperî kirdibû, dad u daxwaziyan be hîç layê ra negeyî u lew mewdayeşda kes hîçî lê nepirsîbûn.
Seyd Pîrey mudîrî zîndan rojê neferî yek tumanî cîrebendî edanê.Hemû xuwardin u rabuwardinêkyan birîtî bû lew tumane, ca be kalî ya be kulawî ,her ew tumene bû ke 50 flsî 'êraqî egirêtewe .....
Ca le mewday ew 16 roje da sikalam bo 38 neferî jin helgirtû nûsî. Be zor wêney qanûn u 'urf u destûr sikalakanim erazandewe u be hoy Seyd Pîre rewaney dadgay taybetî ekran.Xoşbextane neseqî dawakan ekewtine ber çawî lêpirsekanî şer' u dadistên, her 38 kesyan berela kiran,belam ta ew maweye destûrekey Hacî Babeşêxîş nextê sard bubuwewe. Pitir ewe bû be hoy berbûnyan nek her tenya nûsînekanî min.Belam 10 neferekey ke le layen ...... gîrabûn hîçyanim bo berela nekiran çunke be tometî sîxurî u siyaset gîrabûn u le Hîzbî ' part u Teherur' pirsyan bo kira bû.Maneweyan le ser welamî hîzbekan awa duwa kewtbû ..."

" Beserhatî Siyasî Kurd le 1914 we Heta 1958, Beşî yekem, Swîd 1999" laperey 141, 142, 143

Isma'îlî Erdelan le katî serdanî le Mehabad hewtùy kotayî Xermananî 1325-î Hetawî

Duktur Isma'îlî Erdelan le katî serdanî le Mehabad hewtùy kotayî Xermananî 1325-î Hetawî

Em wêneyeş le katî serdanî Duktur Isma'îlî Erdelan mudîrî namey hefteyî Kuhistan le Mehabad helgîrawe.Rojnamey Kurdistan rêportajêkî dirêjî le mer ew dîdare bilaw kirdûtewe.

Danîştûwan le rastewe bo çep:1. Ehmedî ILahî [ mam Ehmedî Hacî Elay] wezîrî abûrî, Hêmin şa'îrî mîllî u nûserî Heyetî Reysey Mîllî Kurdistan 3. Menafî Kerîmî le rêberanî Komar u wezîrî Ferheng,4. Duktur Isma'îlî Erdelan, mudîrî namey hefteyî Kuhistan u mamostay zanko le Taran, 5. Sedîqî Heyderî le endamanî Heyetî Merkezî Hîzbî Dêmokiratî Kurdistan u wezîrî Tebilîxat, 6. Seyd Mihemedî Eyûbiyanî Tehazadey Merkezî le endamanî Heyetî Merkezî Hîzbî Dêmokiratî Kurdistan u wezîrî Leşsaxî, 7. Serpolî 2 Mistefa Xoşnaw fermandey likî 1- î Hêzî Barzanîyan le cebhey Seqiz. rawestawan le rastewe boçep : 1. Rehîmî Leşkirî reysî defterî Pêşewa,2. nenasrawe, 3.nenasrawe, 4. 'Ebdulbaqî Heyderî Farûqî,5. nenasrawe, 6. Se'îdî Humayûn, acudanî Pêşewa Qazî Mihemed u endamî defterî Pêşewa. 7. Dilşadî Resûlî endamî Heyetî Merkezî Hîzbî Dêmokiratî Kurdistan u mu'awnî wezîrî Ferheng,8.Seyd Ehmedî Seyd Teha fermandarî komar le Nexede ,9. 'Elî Xusrewî yek le kadre here helsûrawekanî komar u serokî sazimanî cewanan,10. Serpolî 2 'êzet 'Ebdul'ezîz serokî destey nwênerayetî Kurd bo wutuwêj le gel Serleşkir Rezmara le Seqiz, 11. Rehîmî Cewanimerdî Qazî acudanî Pêşewa Qazî Mihemed u endamî defterî Pêşewa, 12.Rehmanî Weysî ,13.Serberz [ kapîtan] Xeyrula 'Ebdulkerîm, 14. nenasrawe.

Têbînî: em wêneye le arşîvî taybetî nemir Menafî Kerîmî da buwe u ême be sipasewe le Seyd Mihemedî Semedî man wergirtuwe.

Kurdistan Jimarey 85, Pêncşemo 2-î Xermananî 1325 [î Hetawî] / 12-î Sêptambirî 1946

Kurdêkî be nirx axay Duktur Isma'îlî Erdelan mudîrî danişmendî namey heftegî Kuhistan

Le jimarey pêşû da xeberî hatinî cenabî axay duktur Isma'lî Erdelan man nûsî u bellênî man da ke le jimarey duwayî da tefsîlî hatin u çend kelîmeyek rac' be şexsiyetî ew zate u namey heftegî yekeyan binûsîn. Axay duktur Erdelan be arezùy serdan le xake pir pît u cuwanekey Kurdistan u be şewqî çawpêkewtinî azadîxuwayanî Kurdewarî mangêke le Taran wederkewtuwe.Le pêşda çûbuwe mihalî Kulyayî, mawey pazde roj le dêhatî Kulyayî Seqiz ray buwarduwe u lewêra çuwete şarî Sine, hefteyekîş lewê buwe, lewêş degel axay 'Ebbasî Azadpûr nwênerî namey Huhistan le Sine hatûne şarî Seqiz, hefteyekîş lewê rawestawe, paşan axay Azadpûrî le Seqiz becê hêşt u boxoy degel cenabî axay Sedrî Qazî numayendey mehbûb u xoşewîstî Mehabad u axay Menafî Kerîmî nwênerî Hîzbî Dêmokiratî Kurdistan hatote Miyandwau.Bo îhtîram axay Sedîqî Heyderî numayendey namey Kuhistan u endamî Komîtey Merkezî Hîzbî Dêmokiratî Kurdistan u jimareyekî dîke le e'za u karbedestanî hîzb ta Miyandwau be pêşwazewe çûn, le wextî dîtin u musafehe da axay Sedîqî heyderî nîsbet be axay Sedrî Qazî u axay Erdelan mihebetêkî le endaze bederî heye u be rêkewt kurêkî 3 saley xoy degel bû u kutî: lêre tenya ew kure ciger goşem hazire eger îcaze defermûn be îhtîramî êwe bîkem be qurbanî. Ewanîş zor be mihebetewe welamyan dawe u supasiyan lêkird.Cenabî axay Sedrî Qazî be rêgay Azerbaycanda gerawe bo Taran u axay duktur Erdelan degel endamekanî komîtey merkezî berew Mihabad hatbûn.Axay duktur her ke geyştbuwe qerax şarî jimareyêkî zor le karbedestan u ruesay îdarat u xelkî Mehabad be pîriyewe çûn u zor be îhtîram wardî 'îmaretî Defterî Pêşewayi yan kird u le se'at 18 we ta se'atî 20 degel endamekanî hîzb xerîkî guftugo bûn.Paşan bo pezîrayî u îstîrahet çuwe menzlî axay Sedîqî Heyderî u êmeş se'at 21:30, ke hatinî axay dukturman zanî bê îxtiyar bo menzlî axay Heyderî çùyn u mîwanî xoşewîst u mehbûbman ke zor le mêj bû arezûman dekird ziyaret kird u mawey dûse'at le xusûs rojnamengarî u edebîyatî Kurdiyewe guftugoyan bû. Beyanî cenabî axay Seyfî Qazî fermandarî Mehabad u endamekanî komîtey merkezî u jeneral Mistefa Barzanî u ruesay îdarat u tebeqatî ehalî dîdenîyan lê kird.
Cenabî axay duktur Isma'îlî Erdelan piyawêkî mutewazî' u muedeb u wîqare.Le qise kirdinda metîn u arame, le luxez zor xoy deparêzê.Fazil u danişmende le temenî 33 salî daye. şeş sal u nîw le Parîs paytextî Feranse xwênduyetî u êsta xawenî îmtiyaz u mudîrî mesûlî namey heftegî Kuhistan e u le danişkedey Dam pizşkî Taran da sîmetî ustadî heye.Axay duktur wek qelemî şîrîne bo xoşî leberdilan u xoşewîst e.Katê le 7-î Reşemey 1323 da hewel jimarey namey Kuhistanî bilaw kirdewe xoy u meqamî helkewtùy be hemû Kurdêk nasand u xoşewîstî xoy le dilî hemû Kurdêk da cê kirdewe.Namey Kuhistan şorşêkî ser lê surmawî xiste dilî Kurdanewe u ta şeş mang bê wuçan le layen piyawan u yayanî nuqatî Kurdistanewe çend sed belkû çend hezar namey pîrozbayî be defterî namey Kuhistan geyişt.Laperekanî şeş mangey hewelî Kuhistan şayedî em îdî'ayeman e. Namey Kuhistan paş saleha bêhoşî u bêdengî le demêkda ke Taran kanûnî îrtîca' bû , nêwî Kurdî zîndû kirdewe le wextêkda ke le Taran nêwî kurd be ziman da hênan gunahêkî nebexişraw bû, nêwî Kurdistanî beriz kirdewe.
Kuhistan her ke bilaw buwewe le gel bitî îrtîca' le Kurdistanda destî kird be şer kirdin u tuwanî yekê lew bitaney ke daway xudawendî Kurdistanî dekird u xwênhay rişt, malanî kawil kird le beramber gewreyî giyanî Kurdanda be sucdey da xist u le Kurdistanî pak kirdewe.Axay Erdelan be hoy namey Kuhistanewe xizmetêkî zorî be Kurd u Kurdistan kirduwe u tîşkî name berzekey roj be roj rûnaktir u be tîn tir debê, u hemû Kurdêk le qûlayî dilewe xoy u namekey xoş dewê.
Qerar waye hefteyek le Mehabad teşrîfyan bimênê.Pîrozî axay duktur Erdelan u pêşreft u serkewtinî namey heftegî Kuhistan le jêr mudîriyetî mehbûbî da le xuday beriz u bê hawal dawa dekeyn.

Sedîqî Heyderî Farûqî Le Endamanî Damezrênerî Jêkaf, Le Damezrêneranî Hîzbî Dêmokiratî Kurdistan u Wezîrî Tebilîxat u Intîşaratî Komar

a>


Sedîqî Heyderî Farûqî Le Endamanî Damezrênerî Jêkaf, Le Damezrêneranî Hîzbî Dêmokiratî Kurdistan u Wezîrî Tebilîxat u Intîşaratî Komar

Em wêneye le katî serdanî duktur Isma'îlî Erdelan, mudîrî namey hefteyî Kuhéstan le Mehabad helgîrawe.Be pêy rojnamey Kurdistan duktur Erdelan le hewtuy kotayî mangî Xermananî 1325-î Hetawî geyştuwete Mehabad u hewtuyek lewê mawetewe.
le rastewe bo çep:Biraymî Nadrî serokî îdarey ferhengî Mehabad,Sedîqî Heyderî ,Serberz [kapîtan] Mihemed Mehmûd,Serpolî 2 Mistefa Xoşnaw.danîştû:duktur Isma'îlî Erdelan mudîrî namey hefteyî Kuhéstan.

Têbînî : em wêneye be sipasewe le arşîvî taybetî lîkolerewey Kurd beréz seyd Mihemedî Semedî wergîrawe,

nûsînêkî Sedîqî Heyderî le gowarî Nîştiman da

Nîştiman jimarey 3 u 4 salî yekem,Sermawez - Rêbendanî 1322 [î Hetawî]

Jinêkî Biwêjî Kurd a.l.b m. e.Law – 10

Heyran Xanimî Dunbilî

Heyran xanim kiçî Kerîm Xanî Kurdî Dunbilî ye ke le (nexcewan)î qefqaz ra hatûne dewru berî şarî (Wurmê) , u danîştûn.
Heyran wekû zor biwêjanî Kurd be Kurdî şê'rî helnebestuwe ya eger helî bestibê wedest nekewtuwe.Derbarey jiyan u beserhatî em jine biwêje ke helbestekanî le pileyêkî berzî edebîda cêgayan bo kirawetewe, zanyarêkî wa niye ke bînûsim.Ewa le xuwarewe xezelêkî Farsî exeme berçaw le duwayîşda eger şitêkî tazem derbarey Heyran wegîr kewit le Nîştimana dercî ekem.
miyan comlé meh ruyan, tuî serdefteré xuban
roxet çun guîé xor başed,buwed zolfé kecet çowgan
cemal to bowed golşen, çé golşen? golşené xubî
çé xubî? xubî yusof , çe yusof? yusofé ken'an
du çeşmé mesté to zalém, çé zalém? zalémé kafer
çé kafer? kaferé rehzen, çé rehzen? rehzené iman
lebé le'let bowed xonçé, çé xonçé? xonçéyé rewzé
çé rewzé? Rewzéyé cene, çé cenet? ceneté rézwan
bowedd xal lebet hendu, çé héndu? hénduwé sahér
çé sahér? Sahéré fétné, çé fétné? Fétnéyé dowran
zebané to bowed bolbol, dehané to bowed çéşmé
çé bolbol? bolbolé xoş gù, çé çéşmé? çéşméyé heywan
bowed heyran tora 'aşéq, çé 'aşéq? 'aşéqé bîdél
çé bîdél? bîdélé waléh, çé waléh? waléhé heyran

Nîştiman – biwêjekanman em xezeley serewe wergêrne ser Kurdî, boman binêrin herçî baştir bêt çapî ekeyn.

*( a.l.b) nîşaney nêwî nihênî şarî Mehabad buwe le Jêkaf da u ( m. e . law- 10) nêwî nihênî Sedîqî Heyderî buwe.

Wutarî Sedîqî Heyderî le rojî-î Rêbendanî 1324-î Hetawî,rojî rageyandinî Komarî Kurdistan

Kurdistan, jimare 12, şemo 20-î Rêbendanî 1324 / 9-î Fêwriyey 1946

Xîtabey Axay Sedîqî Heyderî

Ey birayanî xoşewîst! ey qaremanan u şêrmerdanî Kurdewarî!
Emin yek nefer pêşmergey Kurd hêndêk qisey çikole heye ke pêwîste be 'erzî huzarî muhteremî bigeyênim:
1- Sipas u stayiş bo xuday tebarek u te'ala u gewreyî bo hezretî seydî kayinat.
2- Pêwîstî şerafetî yek netewe serbexoyiye.
3- Serbexoyî mîllet feqet be zanayî u exlaqî çak radegîrê.
4- Ragirtinî serbexoyî her mîlletêkî be azayî u qaremanî ew mîleteye.
5- Be bê heqîqet daxil bûn bo meramî muqedesî azadî mumkîn nabê.
6- Her mîlletî biyewê azad bê, debê heqîqet u sedaqet bikate rewştî xoy.
7- Hîç mîletêk natuwanê be bê me'arîf u ferheng azadî xoy rabigirê.
8- De rêgay jînî şerafetmendane da le giyan u mal bibûrin.
9- Bijî ew mîletey ke bo bedest hênanî azadî jiyanî xoş nawê.
10- Azadî,pêwîstî wek yek bûne, u le beramber qanûn hemû wek yekîn.
11- Hîç new'e azadêk îcaze nada heta axir u oxirî 'umir her xetakar bîn.
12- 'Etrî gulawî çak, 'etrî bedel u ce'l deşêwênê.Pêwîste ême 'etrî azadî de memleketî xoman da bilaw bikeynewe ta ce'l u îstîbidad le nêw helgîrê.
13- Azadî 'eqîdey be ser hemû siyasetêkî da hakime.
14- Herçende êwe azadîxwa bin, hen cema'etêkî dî le êwe azadîxwatirin.
15- Kurdistan debê be destî Kurd azad bikirê.
16- De 'eynî azadî da debê muqeyed bin.
17- Ruhî mîllet fîday hîç kes niye, erwahî xadimînî mîllet debê fîday mîllet bin.
18- ême debê înşaelah bêhdarî Kurdistan racî' be pak u xawênî ke lazim niye emin lêre şerhî bidem bigeyênîne ew meqamey ke seydî kayinat be sunnetî dezanê.
le axrî 'erayzî xom da be dengêkî beriz delêm bijî be jiyanêkî ebed pêşeway kurdistan hezretî Qazî Mihemed.
Bijî qaremananî Kurd.
[ Em bira pêşmerge beréze paş qutar bûnî wutarekey êhsasatêkî bê endazey le nêw gwêdêrekanî îcad kirdibû u çend biray xwên pakî dîkeş le ser şanî xoyan danabû u bilîndyan kirdibû u be ne'rete u şirîxeyekî şêrane deyan kut cêjnî serbexoyî Kurdistan le hemû Kurdan mibarek bê u heta dinya heye cêjin u serbexoyî Kurd heta heta bê.
[Kokerewe: Seyd Mihemedî Hemîdî]