Mela Qadrî Muderesî,le damezrêneranî j.k u berpirsî çapxaney kurdistan" le serdemî komar da

Mela Qadrî Muderesî,le damezrêneranî J.K. u berpirsî çapxaney Kurdistan" le serdemî Komar da

Wêney Mela Qadrî Muderesî endamî damezrênerî Komeley Jiyanî Kurd u berpirsî "çapxaney Kurdistan" le serdemî komar.Eger hele nebim , govarî "Girugalî Mindalanî Kurd" îş ke çend jimarey lê bilawkirawetewe le jêr çawedêrî ew da buwe.Be xoşiyewe be hewl u têkoşanî lêkolerewey kurd,Seyd Mihemedî Semedî, Mela Qadrî Muderesî beserhatî xoy le serdemî J.K. da bo gêrawetewe u ewîş bilawî kirduwetewe. Helsengadin u boçûn sebaret be bîreweriyekanî Muderesî herçiyekî bê,hîç le bayexî gewrey ew kare bo sax kirdinewey mêjuy ew ser u bendî kem nakatewe seyd Mihemedî Semedî le kitêbe be nrxekeyda: " Nigahî be Tarîx Mihabad, Entşarat Rehro,sal 1377 şemsî" denûsê:" Rewanî şad bê Mela Qadrî Muderesî le gêranewey bîreweriyekanî rabirduwî xoyda zor rastgo bû u be qûlî lew bawere da bû kedebê mêjuy

rabirdû yan negutirê u nenûsrê, yan rast u drust binûsrê. Mela Qadr serlebeyanî rojî yekişemo 1371.01.02 î hetawî le temenî 92 salîda malawayî le jiyan kird"

Têbînî em wêneye be spasewe le kitêbî "Ngahî be Tarîx Mihabad" le nûsînî Seyd Mihemedî Semedî wergîrawe

Zebîhî u Dû Endamî Dîkey Damezrênerî J.K le Tewrêz

Zebîhî u dû endamî dîkey damezrênerî J.K. le Tewrêz




Bedaxewe ew serçawaney em wêneyan bilaw kirduwetewe, basî tarîx u
şwênî helgirtinî em wêneyan nekirduwe, belam be berawrd kirdinî em cilubergey
Zebîhî le gel wêneyekî ke le Remezanî 1323î hetawî le Tewrêz gîrawe u heman cilubergî deberdaye [ pêştir le wênekanda dîtan] wê deçê em wêneyeş ew demî le Tewrêz gîrabê.
Danîştû le rastewebo çep:1. Necmedînî Teweydî [yek le endamanî damezrênerî J.K.],2. Qasmî êlxanîzade [endamî komele u endamî destey nwênerayetî kurd bo Bako le kotayiyekanî Sêptambirî 1945 da], 3.'Ebdulrehmanî Imamî
[ yek le endamanî damezrênerî J.K.]. Rawestaw le rastewebo çep:1. Mehmûdî Welîzade [endamî j.k u wezîrî kiştukal le hukûmetî Kurdistan da], 2. Simayl xanî Feruxî wênehelgirî benêwbangî serdemî komar,4.'Ebdulrehmanî Zebîhî,5.Wehabî Bilûriyan [sasan], endamî Komele u duwatir yek le karbedestanî komarî Kurdistan

Têbînî: em wêneye be sipasewe le kitêbî 'Elî Kerîmî:" Jiyan u Beserhatî 'Ebdulrehmanî Zebîhî (mamosta 'ulema)" wergîrawe. ewîş le kitêbî Komarî Kurd, wergêrawî Seyid Mihemedî Semedî wergirtuwe.Sipas bo her dûkiyan

Xale Mela Perwerdekarî Komar

Xale Mela Perwerdekarî komar

Em wêneye Xale Mela [ 'Ebudulay Dauwdî, Mela 'Ebudulay Hecokê] yek le endamanî damezrênerî Komeley J.K. le gel komelêk têkoşerî kurd nîşan deda.
Xale Melay dauwdî le serdemî komarî kurdistan da wekû berpirsî"Dersxaney Gelawêj" hewlî bêwuçanî da bo pêşxsitinî perwerde be zimanî Kurdî u le rojnamey Kurdistan da zor agadarî sebaret be "Dersxaney Gelawêj" dexwênînewe.
Kesanî nêw wêneke le rastewe: 1.Wehabî şîrnê (ferecî),2.nenasraw, 3.Ibirahîmî Dawudî (kurî Xale Melay),4.Seyfulay Nanewazade[ biray Mihemedî Nanewazade,yek le fermanderanî wezaretî Hêzî Dêmokiratî Kurdistan],5.Seyd Mihêdînî Nîzamî,6.Mehmûdî Xadîmî,7.Hesenî Xalojnê

Em wêneye le layen "Haciye xanimey Dawudî" ra diyarî kirawe bo laperey " Kewne Nîştman" î govarî Mihabad ke le layen Fereydûnî Hekîmzade we amade dekirê u be sipasewe le jimare 81-î ew govare wergîrawe

Wêneyekî dîkey Zebîhî le Tewrêz

Wêneyekî dîkey 'Ebdul Rehmanî Zebîhî le Tewrêz

Danîştuwekan le rastewe: Haşmî xelîlzade, yek le nûseranî çalakî rojnamey "Kurdistan" le ser demî komar da.Xelîlî Sawcbulaxçî (Xane) rawestawekan: 'Ebdul Rehmanî Zebîhî [Bêjen], Mihemedî şapesndî[Azer],yek le nuseran u kirêkaranî çalakî çapxaney Kurdistan
Tîbênî: em wêneyeş be sipasewe le kitêbî " jiyan u beserhatî zebîhî ... " wergîrawe

Zebîhî le Tewrêz bo karî çapkirdinî govarî "Nîştman"

Zebîhî le Tewrêz bo karî çapkirdinî govarî "Nîştman"

Em wêneye le remezanî salî 1323î hetawî le Tewrêz helgîrawe. Ew katey Zebîhî lewênderê xerîkî karî çapkirdinî "Nîştman" buwe.‌ Ewaney le wêneke da nasrawnetewe: danîştuwekan , le rastewe neferî duwiyem,Xelîlî Sawcbulaxçî (xane), neferî sêyem, 'Ebdul Rehmanî Zebîhî. rawestawekan, le rastewe neferî yekem, Mihemedî şapesndî

Têbînî: em wêneye be sipasewe le kitêbî 'Elî Kerîmî " jiyan u beserhatî 'Ebdul Rehman Zebîhî (mamosta 'ulema), çapemenî Zagros Mêdiya, 1999 , Swêd wergîrawe

'Ebdul Rehmaní Zebíhí [Béjhen] Gerénendey " Níshtman""

'Ebdul Rehmaní Zebíhí [Béjhen] Gerénendey " Níshtman"

Bé em law u ew la 'Ebidul Rehmaní Zebíhí [Béjhen], gerénendey "Níshtman" u berpirsí capemení Jh.K. [ metbu'at mudírí]yek le rúnakbíre here helkewtuwekaní sallaní cilekaní zayíní Kurdistan buwe. Le temenékí kemda karubarí capemení "Komeley Jhiyaní Kurd"í westayane hellsúrranduwe. Hejhar le bíreweriyekaní da "céshtí Mijéwr" damezréneraní Komelle awa denaséné: " Le pash qewmaní shehríwer [mebest 21-í Xermaní 1320í hetawí ye] u le ser text lacúní Reza shay Pehlewi u hatiní Rús bo mellbendí Mukuriyan, efserék le layen Komellí Híway Kurdistaní ber destí 'éraqewe hatote Sabilax u deyewé kesék peyda ka ke gwé le amojhgarí bigiré. cend rojhék lew u lem pirsiyar deka, péyí delén Zebíhí dem lew meselane werdeda. Zebíhí , Huséní [mebest Huséní Zéríngerane] pé denaséné u cend kesékísh saz deden ke gwé lew efsere ke nawí Mírhaje bigirn. Yazde kes le baxí sísey degel Mírhaj ko debinewe. Le ser amojhgarí ew , hízbí "Jh. K. "dademezrénin , swéndinamekey denúsnewe, pirogiramí Hízbí Híwa be tozék deskariyewe dekene pirogiramí "Jh. K. " . Husén Firuwher [Huséní Zéríngeran], Zebíhí [ 'Ebidulrehman], Teweydí mela Nejme [ Nejmey Teweydí], ímamí [ 'Ebidulrehman], Mihemedí Nanewa [zade], Qadrí Mudersí, Mihemedí yahu, shapesendí [Mihemed], Mihemed Selímí, Qasim Qadrí [Qazí], Xale melay dawúdí binaxe daner bun . Jha ke Zebíhí miní birde swénd dan, be minewe buyine bíst endam. Husén endamí jhimare yek u Zebíhí jhimare du bu u Husén serokí Komelley " Jh. K. " bu. "Zebíhí le katí rageyandiní komar le Mihabad nebú. Le gell Qasmí Qadrí Qazí u Dillshadí Resúlí le layen memúraní hukúmetí néwendí le nizík Wirmé degírén, radegwézrén bo Taran. Be hewl u tékoshaní Qasmí Sedrí Qazí ke ew serubendí le Taran le xulí 14í mejlísí shúray míllí [ parlmaní éran] nuwénerí Mihabad bú u tenanet duway tewaw búní ew xuley mejlísísh her le Taran mabuwewe u nuwénerí Qazí Mihemed bú, le zíndan berdedrén u dénewe Mihabad. Rojhnamey Kurdistan le jhimarey 13-í xoyda [ cuwarshemo 24y Rebendan 1324 = 13 Fewriyey 1946 ] xeberí berbúní Zebíhí u awalaní awa bas deka: " Mizgení !! welam geyshtwe ke sé kesí azadíxuway eme: 'Ebdul Rehman Zebíhí u Dillshad u Qasm Qadrí ke hesht mang lemewber le layn karbedestaní fashíst mabí Eraní be naheq be díl gíran u yekser birdiniyane Taran le hemdí xuda degell azadí eme ewanísh azad kirawin u em rojhane xizm u kes u birayan bewan shad debin. Zebíhí le duway berbún le zíndan, her wek rabirdú hellsúrrawe, le rojhnamey Kurdistan da witar u núsrawey billaw kirdútewe, her weha le péwendiyekaní díplomatíkí komar da wek le cend wéneyekda ke duwatir bilawí dekeynewe deselmé beshdarí kirduwe, Eagleton delé le serdemí komar da wekú pishknérí hukúmet karí kirduwe. Tébíní: em wéneye be sipasewe le arshíví shexsí 'Elí Kerímí wergírawew lepéshekí cap kirdinewey 82 jhimarey rojhnamey Kurdistanísh da heye, ke sallí 2007 wekú pirojheyekí hawbesh le layen Binkey Jhín u capemení Aras billaw kirawetewe.

Husênî Zêrînegeran [Firuwher] yekem seroki J.K., têkoşerêkî le bîrkiraw

Husênî Zêrînegeran [Firuwher] yekem seroki J.K., têkoşerêkî le bîrkiraw




Renge zor le berey henûkey Kurd nezanin Husênî Zêrîngeran kêye? le hêndêk serçawey Kurdî da be kurtî basî kirawe u tenanet " Hêmin" îş le " lekuwêwe bo kuwê " da be serdagîrawî lêy duwawe. Husênî Zerîngeran endamî jimare yekî Komeley J.K u ta oktobirî salî 1944 serokî Komele buwe.
Le ser demî Reza şa u pêş mangî Xermananî salî 1320-î hetawî duway wajo kiranî peymanî Se'dabad le salî 1937,ke le çend madeyda gelekomey nêwdewletî be dijî têkoşeranî ser sinûran pasaw dirawe , u lewane Kurdekan, zor'eşîret u takî Kurd wekû "serbizêw" rawnirawin u dûr xirawnetewe bo şwênî dûredest le Kurdistan u naçar be nîştecê bûnî tobzî kirawin.Husênî Zêrîngeran ke le "Hîzbî azadyî Kurdistan " da çalak u têkoşerêkî netirs buwe yek lew patirawane buwe u dûr xirawetewe bo şîraz.Duway helweşanî hukmî Reza şa gerawetewe bo Sabilax. seyd Pîrey Nîzamî serokî "qolsûran" le serdemî komar u Hemedî Mewlûdî pêşmergey nasrawî serdemî komarîş le nêw ew dûrxirawane da bûn.‌
Le serdemî pêş damezranî komar da, dewrî Husênî Zêrîngeran ziyatir le pêwendî le gel hêrş bo ser şarebanî [îdarey polîs]Mihabad basî lêwe dekirê.Rûdanî dagîrkirdinî şarebanî le 26-î Rêbendanî salî 1323î hetawî [15 î Fêvriyey 1945] wate nizîkey sêzde mang ber le rageyandinî komar qewmawe.Jimareyek le danîştûanî şarî‌ Mihabad be mebestî estandin u le nêw birdinî lîsteyekî wergiranî qend u şekirî dewletî ke aşkira bûnî debû bibête hoy derkewtinî saxtekarî le wergirtinî qend u şekir da , be rêberî 'Ezîzxanî Kirmanc heliyankutawete ser şarebanî.Lew rûdawe da yek le şarûmendan be nêwî Mîney Xalndî u be pêy nûsînî Eagleton[ Komarî Kurdî Salî 1946] hewt paseban kujrawn .Giranî şarebanî ‌ kotayî dawe be duwayîn nîşaney destelatî hukûmetî nêwendî le Mihabad ber le rageyandinî komar*. Ew demî Husênî Zêrîngeran berpirsî dabeşînewey qend u şekirî dewletî buwe.
Ew serçawaney basî ew rûdaweyan kirduwe [ betaybetî Xelîlî Fetahî Qazî, Eagleton u tenanet lew salaney duwayîşda Menafî Kerîmî ] delên ew hêrşe bo parastinî berjewendî kesî kirawe ta ewey kirdeweyekî siyasî bê, bellam leber ewey ‌ ew serubendî germey çalakî Komeley J.K.buwe u hemû serçawekan delên Husênî Zêrîngeran hanî 'Ezîzxanî Kirmancî dawe bo wirûjandinî xelk , u lew deme da ferdî yekemî Komele buwe, çalakiyekî ewto ke kotayî dawe be huzûrî riwaletî destelatî hukûmetî nêwendî le Mihabad nakirê be dûr le diney siyasî bûbê u hernebê akamekey yek lew hoyane buwe ke zemîney xoş kirduwe bo dasepandinî hukmî xoyî Kurd.
Le duway alugorî nêwxoyî le Komele da u bûnî Qazî Mihemed be serokî Komele u duwatir damezrandinî Hîzbî Dêmokiratî Kurdistan Husênî Zêrîngeran le Hîzb da dirîjey be xebat dawe u le serdemî komar yek le efseranî helsûr buwe.Ew yek lew kesane buwe ke rêw resmî helkirdinî alay komariyan le zor şwênan rêk xistuwe ‌,egerçî le pêkhatey rêberayetî hîzb da nebuwe.
Duway rûxanî komar Husênî Zêrîngeran gîra u paş çend sal ber bû, bellam le ber ewey "serbizêw" bû u heday nededa dîsan gîrawe.çakim webîr dê le zemanî serokwezîrî Mihemedî Musedîq da ke çalakî siyasî Hîzb bûjabuwewe le hewşey malekeyan le gerekî "rizgeyan" î Mihabad be serperstî "'Ezîzî Yosfî" rêwresmî "rojî cîhanî mindalan" berêwe çû, ewe ew serubendey bû ke duway çend sal zîndanî kêşan azad kirabû. Husênî Zêrîngeran le serdemî Heme Reza şay Pehlewî da be seriyekewe pazde sal zîndanî kêşa.
Le salanî 1346 – 1347- î hetawî, ew katey le Taran dejiyam u taze le zîndan ber bibû çendîn car çûme dîdarî.sebaret be rabirduy siyasî u be taybetî serdemî komar kemdwê bû. Le çend kesî ke le gelî de zîndan da bûn bîstûme,le ast zîndanewanan buwêr u begiştî kesêkî nehawawe buwe.
Husênî Zêrîngeran le 13-i Xakeléwey 1352-i Hetawi (1352-01-13) le Taran koçi duwayi kirdùwe u termi pirozi lr goRistani Beheshti Zehra qet'ey 3 néjrawe.

Hesen Qazi

*Têbînî. Em wêneye be sipasewe le kitêbî " Negahî be Tarîx-e Mehabad , Seyid Muhemed Semedi,antşarat Rehro Mehabad , salî 1377"wergîrawe w debê wêney salanî duwayî jiyanî Husênî Zêrîngeran bê .Berêz Semedî heleyEagleton î le mer tarîxî gîranî "îdarey şarebanî" rast kirduwetewe,bellam boxoşî le nûsînî rêkewtî salî zayînî qewmanî ew rûdawe da helley kirduwe