Wêney[5]wêneyekî dîke her le defterî Pêşewa,Yekşemo 15-î Sêptambirî 1946
Têbînî : em wêneye be sipasewe le têzî " lêkolîneweyek sebaret be pêwendiyekanî komarî Mihabad u komarî dêmokiratî Azerbaycan,hawkarî girj u şwênî le ser Komarî Mihabadî 1946, Richard A.Mobley,USNR Waşingtin,D.C.Mey 1979" wergîrawe. Mobley sipasî Archie Roosevelt i kirduwe bo em wêneye u çend wêney dîkey ke rêgey dawe têzekey pê birazênêtewe. Ew têze le layen Hesenî Qaziyewe wergêrdirawete ser zimanî Kurdî u le layen weşanxaney Apec le Swêd u wekû zincîreş le hewtûnamey "Peyamî Kurdistan" da bilaw kirawetewe.
Wêney [4] Pêşewa le hewşey kangay Hîzbî Dêmokiratî Kurdistan le katî serdanî Archie Roosevelt Yekeşemo 15-î Sêptambirî 1946
Têbinî: em wêneye le Intirnêt wergîrawe, bellam be berawurd kirdin legel wênekanî dî cuwan derdekewê Archie Roosevelt be duway wênekanî dîke da girtùyetî.
wêney [3] Pêşewa le defterî karî serokkomarî yekşemo 15-î sêptambirî 1946
Pêşewa le defterî karî Serok Komarî le katî çawpêkewtinî Roosevelt Yekşemo 15-î Sêptambirî 1946
Têbînî:em wêneye be sipasewe le kitêbî " Kurdish Republic of 1946, William Eagleton Jr. Oxford University Press,1963" wergîrawe.Eagleton sipasî Rooseveltî kirduwe bo ewey rêgey dawe em wêneye le kitêbekeyda bilaw bikatewe
Wêney [2] Serok Komarî Kurdistan Pêşewa Qazî
Mihemed u Archie Roosevelt , Yeşemo 15-î Sêptambirî 1946
Pêşewa Qazî Mihemed u Archie Roosevelt le dîdarî rojî Yekşemo 15-î Sêptambirî 1946 le MihabadTêbînî : em wêneye be sipasewe le serchawey pêshù wergîrawe
Wéney jimare [1] Emer Xanî şerîfî Le Zîndeşt
Emer Xanî şerîfî le gel hêndêk kes u kar u destupêwendî. Zîndeşt rojî Cum'e 13-î Sêptambirî 1946
Têbînî: em wêneye be sipasewe le kitêbî : " For Lust of Knowing, Memoirs of an intelligence officer, Weidenfeld and Nicolson London, 1988” wergîrawe.
Archie Roosevelt le kitêbekeyda " Swèy fêr bûn , bîrewerî serkirdeyekî hewalgirî" basî seferî duwemî xoy bo Kurdistan deka.Delê lew sefereda serkirde [efser ] yekî hawkarî le gelî buwe, belam nêwî nahênê u tenê bas lewe deka kabira alkolîst buwe. Le Taranewe berew Tewrêz deçin,le Tewrêzewe berew şapûr [ Selmas ] u Wurmê, le Wurmê we bo Nexede u şino u le wêwe bo Mihabad.Archie Roosevelt delê; rojî Cum'e 13-î Sêptambrî 1946 le dêy Zîndeşt çawî be jeneral mayor Emerxanî şerîfî kewtuwe. Ewe le katêkda buwe ke îdî Emer Xan le destelatî Mihabad dûr kewtuwetewe. Archie Roosevelt le gel hawkare serkirdekey şewê le Wurmê mawnetewe u rojî şemo 14-î Sêptambir dirêjeyan be seferekeyan dawe. Le Wurmê we çûn bo Nexede u şino, le şino çawî be Mûsa Xanî Zerza kewtuwe, duwaye le Nexede le malî Seyd Ehmedî Seyd Teha ke serkirdeyekî Komarî Kurdistan u berpirsî nawçey Nexede buwe nanî nîweroyan xuwarduwe u ew roje direngan geywete Mihabad. lewê şewê çawyan be Sedîqî Heyderî u karbedestanî dîkey Komar kewtuwe u agadar kirawin bo rojî duwatir wate Yekşemo 15-î Sêptambir Péshewa Qazî Mihemed deyanbînê. Ser le beyanî ew roje le gel Pêşewa duwawin.Roosevelt delê duway çawpêkewtin le gel Qazî, çûnete nêw şarî u pêyda gerawn. Ser le beyanî Dûşemo 16-î Sêptambir seryan le îdarey rojnamey Kurdistan u çapxaney Kurdistan dawe, u duwatir dîsan le gel Pêşewa danîştûn u wek bas deka lew dîdare da ziyatir le ser babetî kultûrî duwawin. Bo nanî nîwero mîwanî Pêşewa bûn u le dewrw berî se'at 3:30 Mihabadyan be cê hêştuwe u berew Bokan çûn u şewê geyştûnete Seqz u le wê mîwanî serleşkir Humayûnî bûn.Ziyatir le 3 mang duway serdan u geranewey le Mihabad, Archie Roosevelt delê le 29-î Désambirî [1946] le Taran çawî be Qasmî Sedrî Qazî kewtuwe u serî salî nwê, wate 30-î Désambirî 1946 le gel kolonêl William Sexton çûn bo dîdarî Mela Mistefa, 'Ezt 'Ebdul'ezîz u Mîrhac Ehmed le malî serheng Xeffarî le Taran.
Tébînî : Em zanyarî u tarîxane be palpishtî kétébi Archie Roosevelt: For Lust of Knowing , memoirs of an intelligence officer, Weidenfeld and Nicolson London.1988”
sax kirawnetewe
Mecîd Xanî Mîrmukrî u Kapîtan Nemaz 'Elîyêv Le Qerewêran
Le rastewe bo çep: şofîrî Kapîtan Nemaz 'Elîyêv, Mecîd Xanî Mîrmukrî hakimî Miyanduwau,Mu'awnî 'Elîyêv, Kapîtan Nemaz 'Elîyêv efserî pêwendî şûrewiyekan le Miyanduwau le serdemî Komarî Kurdistan da.Em wêneye debê le berayî salî 1321-î Hetawî, 194î zayînî helgîrabê.Qerewêran dêyek buwe le pena Miyanduwau ke fabirîkî Qendî lê helkewtuwe u êsta le gel şareke têkel buwetewe
Mecîd Xanî Mîrmukrî
Mecîd Xanî Mîrmukrî yek lew piyawmaqûle Kurdane bû ke le Sermawezî salî 1320-î Hetawî [Noveber 1941] le layen berêweberanî Komarî Azerbaycanî şûrewiyewe bank hêştin kiran bo Bako.Bawkî Mecîd Xan,Hesen axay Mîrmukirî le serdemî şerî Cîhanî Yekem,le katêkda ke leşkirî 'Usmanî u hêzî Rûsiyey Têzarî Mukiryanyan kirdibuwe mekoy şer u pêkdadan u ew melbendeyan de agirî şerî berjewendî xuwazî xoyan da desûtand be deskîsî kesêk be nawî Bile Semsam u be fermanî şuca'udele hakimî êranî destnêjî Rûsiye le gel jimareyekî zor xelkî dîke le şwênêk be nêwî 'Ebas abad le nizîk Melîkkendî qetlî 'am kiran.Le duway Xermananî 1320 u laçûnî Reza şa le ser textî şayetî Mecîd Xan bû be hakimî Miyanduwau u le Xakelêwey salî 1321-î Hetawî ew u çend kesêkî dîke [ lewane Mihemed Husênî Seyfî Qazî ] le layen îdarey emniyey Azerbaycan, le katêkda ke hîç nîşaneyek le hêzî nêwendî le Mukiryan u beşêk le Azerbaycan nemabû, be naçarî destelatî parastinî hêmnî Miyanduwau ta Sayinqelayan pê espardira.
Mecîd Xan u Fetah Xanî biray pêwendiyekî zor nizîkyan le gel binemaley Qazî hebû. Mecîd Xan wek kurî Seyfulquzat wabû u dostêkî nizîkî Hemehusênî Seyfî Qazî bû. Tûran xanim kiçî Seyfulquzat hawserî Fetah Xan bû.
Le hawînî salî 1321-î hetawî da le Miyanduwau tirajêdiyekî zor gewre qewma,şerî destelat buwe hoy ewey Birayme Sûrî şêxaxayî u Fetah Xanî Mîrmukrî ke dostî zor nizîkî yektirî bûn teqe le yek biken u yekdî bikujn.êstaş azayetî Fetah Xan le şerî xoparastin da le bîrewerî xelkî Mukiryan da mawetewe.Kone salan degêrnewe katêk bê hîç agadarî pêşû Fetah Xan hestî kird Birayme Sûr sêrey lê girtuwe u xerîke teqey lê bika, çendîn car be serî da gurand "kure nekey çon dostî xot degujî"? belam Birayme Sûr teqey lê kird u Fetah Xan le katêkda gule pêkabùyî, bew halewe tuwanî qatilekey xoy bikûjêtewe.
Le ber pêwendî 'atîfî qûl le nêwan Mecîd Xan u Fetah Xan da,nemanî Fetah Xan birstî lê birî u salêk duwatir le 9-î Gelawêjî salî 132-î Hetawî le nexoşxaneyek le Tebirîz [ Tewrêz ] serî nayewe.
Aramgey ew dû biraye le şwênêk be nêwî çake Rûte le ser kêwî Delme, dêyek le dewruberî şarî Miyanduwau helkewtuwe.
Mecîdî Mîrmukrî nema ta geşey çalakiyekanî Komeley Jiyanî Kurd u Hîzbî Dêmokiratî Kurdistan ke geyşte rageyandinî Komarî Kurdistan bibînê,bêguman eger maba dewrêkî serekî debû lew Komare da.
Kapîtan Nemaz 'Elîyêv yek lew efseraney Azerbaycanî şûrewî bû ke le katî dagîr kirdinî Azerbaycanî êran le layen erteşî sûrewe nardira ewê. William Eagleton- î kur le mer wî denûsê:
" le Miyanduwau karbedestî siyasî şûrewî kesêk bû be nêwî Kapîtan Nemaz 'Elîyêv, temenî nizîk 35 sal debû, u Tirkêkî Azerbaycanî bû. Kabirayekî kemdwê bû u le çaw karbedestekanî dîkey şûrewî ke pêwendîyan le gel Kurdekan hebû, le nêw ewanda kemtir xoşewîst bû,egerçî ew le Miyanduwau damezrabû, belam maweyekî zor le katî xoy le Mihabad be ser debird.Be suwarî cîp her se'atêkyan nêwane".
