Serberz(kapîtan) Mihemed Mehmûd Qudisî
Serberz (kapîtan) Mihemed Mehmûd Qudisî le serdemî Komarî Kurdistan da le zor bone u rêwresmî fermîda be nwênerayetî jeneral mayor Mela Mistefay Barzanî wutey pêşkêş kirduwe u her weha yekêk le nûsere çalakekanî Rojnamey Kurdistan buwe.
Tênînî: em wêneye le zor serçawey çapkiraw da bilaw kirawetewe u em namey Mihemed Mehmûd bo jeneral mayor Mihemed Reşîdxanî Qadirxanzade le bergî yekemî "Dewletî Cumhurî Kurdistan, name u dokumênt, Mehmud Mela 'ézzet,swéd, Azarî 1992 " wergîrawe.
Rojnamey Kurdistan Jimarey 28,çuwarşemo 7-î Xakelêwey 1325 / 27-î Marsî 1947
" Cêjnî Newroz le Mehabad
3- Xîtabey biray xoşewîst Mihemed Mehmûd:
Be nawî Partî Dêmokiratî Kurdî 'êraqewe be boney cêjnî Newrozewe pîrozbayîtan lê dekem.
Gewrekanim, ey rawestawekanî gel! dezanin newroz nîşaney çi deka? emeye ke lem wuteyeda welamî dedemewe.
çaxeha, salhayî dirêje be ser em roje da rabirduwe u gelî Kurd be cêjnêkî xoşî serefirazî nehênawete ejimardin, lew zincîrî esareteda dey naland ke bêgane pêy bend kirdibû u naxoşî u sergerdanî pê tam dekird.Dergay azadî u huqûqî tebî'î însanî lê dadexst, rencî rolekanî bo şikandinî zincîrî esaret u nezanî u jêr desteyî.Em rence gewreye le hemû mawekanî mêjû da ewey le bîr birdibuwewe ke cêjn heye, u rojêkîş heye ke pêy delên Newroz u çaw be seretay behar degeşêtewe.
Gel lew sefere dirêje dirrkawîyey bo geyştin be qîbiley mibarekî ke " serbexoyî, azadiye" tûşî gelêk eziyet u naxoşî hat.
Roj baş ey Newroz, hezar rojbaş.... rojbaş ey cêjnî mîllî rojbaş... ey rojî pîroz! buwîte hoy hênane cêy ew rabirdûaney ke le meydanî şeref da le xwêna gewzîwin.Toy xawenî rûnakî be tîn u cuwan çunkî hukûmetî kurdistan u huqûqî dêmokiratî gelit le jêr bal daye.
Merheba ey cêjnî dilkirawe merheba! ewe roley Kurdistan xoy le çek dawe u le hengawekaniya siperêke bo parêzgarî ew emanete muqedese ke şehîdanî nîştiman boyan be cê hêştutn... bo gelî azad kiraw. rojbaş, hezar rojbaş ! daykî role le xwên gewzekan dilniya bûn çunkî zaniyan ke be xorayî neçûn.Mindalekanman le xorak medresekanyan dlniyan, gel le huqûqî xoy dilniyaye çunkî dezanêt ke destî zalim natuwanê dagîrî ka, be tewawî boy derkewin ke ewîş wek ademîzadî dî be azadî dejî u berî zanistî u pîşesazî xoy dexwa u mîwanî şarstaniyetî u bazrganî boy debête yekétîyek u le duwayî ew roje hîç zalimêk u bekarhênerêk natuwanê dest rencî bidzêt. Hîç demêk firmêsk be ser ew cewanane da ke debine sıperêkî polay le ruy hêrış u zebir bedestîda narêjrê. na, hîç demêk gwêman le hawarî sergerdanî birsî nabêt, dengî ew azaraneman nayete gwê ke destî dırrnde le giyanî gelda be cêy hêştuwe.çaxî parêzgarî kerametî însan le gel newrozî azadî da dest pêdeka.
Newroz! ey seretay jiyanî nwê! ranawestîn, sard nabînewe, her wekû geyştîne lûtke u hîçî tirî le duwa nebê. hêşta le seretay 'ehdî nwéyn.Pêwîste le nwê we dest bikene kar u bikewîne çalakêkî bê sistî.
Ey Newroz le 'êraq da kurd heye le zincîrî esaret u jêr destî dan çawyan birrîwete to u dilyan pir le hîwaye bo rizgarbûn u azadî. Le Turkiya da dil şikawe,çunkî be bendî asinîn bend kirawe, êsta xoy ko dekatewe be hîwadarî ew jiyanewe ke to dergay rizgarî bît.
Ey hewel newrozî hukûmetî nwê bibere rojî bend şikandin bo nîştiman, bibere rojî bilîndî Kurd le gel karwanî mîlletanî pêşkewtû da bibe berêwe.
Bijî gelî Kurd be jiyanêkî kamranî wek kamranî dinya le seretay behar da.
Bijî hukûmetî Kurd damezrênerî rojî azadî gel!
Bijî serokî hukûmetî nwê cenabî Pêşeway Mu'ezem
Bijî serkirdey hêzî azadî Ze'îm Mela Mistefay Barzanî
Bijî newrozî hîwadar u jiyanî pir asayiş u kamranî.
Mayor(serlk) Xeyrula 'Ebdulkerîm le Efseranî Komarî Kurdistan
Rojnamey Kurdistan Jimarey 51,çuwarşemo 8-î Cozerdanî 1325[-î Hetawî] / 29-î mey 1946)
I'tay Derece
Le netîcey lexorabirduyî u xo fîdakirdin bo hîfzî azadî nîştiman le merheley ewel da u le paşanîş le ser teqazay jeneral Mistefa Barzanî beramber be emrî Pêşeway Mu'ezem ew bira xoşewîst u berzaney Barzanî bew derecaney xuwarewe: axay 'êzet 'Ebdul'Ezîz,Mîrhac Ehmed,Mistefa Xoşnaw,Bekir 'Ebdulkerîm be derecey podpolkovnîk ye'nî(nayîb serheng),Nûrî Ehmed Teha,Xeyrula 'Ebidulkerîm u Celal Emîn Mehmûd be derecey mayorî ye'nî(sergurd),'Ebidulrehman Teyîb Muftî u Mihemed Mehmûd be derecey kapîtanî yanî(serwanî)le layen wezîrî berzî Hêzî Kurdistan be hoy ehkamat muftexer kiran u pêyan îblax kira.
Têbînî : em uwêney le zor serçawey sebaret be komarî kurdistan da bilaw kirawetewe
Serpolî-2 Mîrhac Ehmed Akreyî Fermandey likî 2-î Hêzî Barzaniyan u Bazresî Cebhey Seqiz
Têbînî:Em wêneye le ruy wêneyekî be komel ke katî serdanî Qedrî Cemîl Paşa le Mehabad [sêptambrî 1946] helgîrawe u le kitêbî William Egleton da çap kirawe, saz dirawetewe.Namey Serpolî-2 Mîrhac Ehmed bo jeneral mayor Hemereşîd Xanî Qadir Xanzade le bergî yekemî "Dewletî Cumhurî Kurdistan,Mehmud Mela 'ézzet" wergîrawe
Serpolî 2 Mistefa Xoşnaw Fermandey Likî 1-î Hêzî Barzaniyan
Têbînî: em wêneye le zor serçawey lemer mêjùy komarî Kurdistan da bilaw kirawetewe. Em belgeyey namey serpolî 2 Mistefa Xoşnawe bo Jeneral Mayor Heme Reşîdxanî Qadrxanzade fermandey Hêzî Bokan u menteqey Bokan le bergî yekemî "Dewletî Cumhurî Kurdistan,name u dokumênt,Mehmud Mela 'ézzet, Swéd, Azarî 1992" wergîrawe.
Serpolî-2 'êzet 'Ebdul'ezîz
" Rojnamey Kurdistan jimarey 53, Dûşemo 13-î Cozerdanî 1325[î hetawî]/ 4-î Juwenî 1946
Nwênerekanî Kurdistan u Taran le Seqiz
Rojî Yekşemo 5 – 3 – 25 heyetî numayendeganî hukûmetî Kurdistan geyîne Seqiz. Lay rojawa serleşkir Rezmaraş le gel sê nefer numayendeganî Azerbaycan: 1- axay Cewdet wezîrî kar 2- axay 'Elîzade mufetîşî mexsûsî cenabî Pîşewerî 3- axay Azerpadgan fermandarî Meraxe le Taranewe wardî Seqiz bûn, se'atêk le şew çûbû celese le menzlî sertîp Humayûnî teşkîl bû, muzakere ta sê se'at u nîw tûlî kêşa:
1- serheng 2 'êzet 'Ebdul'ezîz bo kirdinewey celese be zimanî Kurdî beyanatêkî zor başî kird ke cumle be cumle be zimanî Farsî tercume dekira.Bînay ew beyanate le ser ewe bû ke zor cêy xoşwextiye legel birayanî Azerbaycanî da dostêkî mehkem u birayetêkî tewawman bo hasil buwe u lem celeseş da wa diyare ke birayanî Fars meylyan le ser husnî tefahume ke teqazayan kirduwe eme bêyîne Seqiz u axay serleşkirîş bo muzakerat le Taranewe hatote êre.Ta êsta ke dû biray Azerbaycanî u Kurd destyan pêk dabû,hewyaman heye ke legel birayanî Farsîş da le ser eslî birayetî mûwafeqet hasil bibê u bibîne sê bira.
2- Axay serleşkir Rezmara le paş beyanatî biray xoşewîst kak 'êzet menzûrî celesey beyan kird ke çunkû bem zûwane dûbare muzakeratî beynî dewlutî merkezî Taran u numayendeganî Azerbaycan u Kurdistan dest pêdekirêtewe le ber ewe ke muzakere le ser eslî husnî tefahum ser bigrê wa be çak zanra ke em meclîse lêre teşkîl bibê u karêkî wa bikeyn le tewawî cebhe da ta duwayî muzakere aramî berqerar bêt.
3- serheng 2 kak 'êzet cuwabî dawe ke eslî hatint ême le ser î'tîbarnameyeke be eme dirawe u eweye ke sabît bikrê şerî Qarewa, berwarî ( 9-î Banemer ) hewel car hemle le teref kêwe buwe, ca le ser em esle çendîn delîlî beyan kird lewane yekêk ewe bû : be hemû qa'îdêkî herbî hemîşe telefat le 'îdey muhacîm ziyatir debê, çun le 'îdey nîzamî êran lew şere da telefatêkî zor buwe u le 'îdey eme yekêk xwên le qamkî nehatuwe, ewe xoy delîle ke 'îdey nîzamî êran hemley kirduwe boye lêyan telef buwe, emma hî ême çun le sengerî xoyan da bûn gulle neygirtûn. delîlêkî dî eweye le esîranî xotan ke le Mehabad u Tewrêzin bipirsin ta lêtan me'lûm bêt ke nîzamî êran hemley kirduwe.
Sertîp Humayûnî kutî: min 'îdeyekim bo şîmalî Seqiz nardibû emma neçûbûne xakî Mehabadewe, lew sûrete da ewe be hemle mehsûb niye.
Serheng 2 kak 'êzet le cuwabî da wutî: Seqiz u Mehabad le yek cwê nîn, her dûk xakî Kurdistanin,her kwê Kurdî lêye ême be hî Kurdî dezanîn.Lew beyne da biray xoşewîst kapîtan Se'îdzade le ser dû sê metlebî dî le qebîlî firînî teyare u hênd şitî dî pîley be sertîp Humayûnî girt, çun sertîp Humayûnî delîlî heqî be destewe nebû naçar le meclîs weder kewit, îdî nehatewe.Le axir da axay serleşkir Rezmara îqrarî kird ke lewe da 'îdeyek le Seqizewe nêrdrawe bo ser 'îdey Kurdistan hîç qisey têda niye, mewzû'î hemle bew core le celesey resmî da me'lûm bû ke xetay nîruy êran buwe.
4- Mewzû'î berqerarî aramî le cebhe da le paş giftugoyekî zor u mutale'ey nexşecatî nîzamî êran be îtîfaqî araء qerar kira ta tewaw bûnî muzakere hîç layek heqyan niye biçne pêşewe, debê her kes le her cêyek heye rabiwestê u hîç laş heqyan niye teqe biken.Zîmnen serleşkir Rezmara teqazay kird ke hêzî Kurdistan çuwar hezar gez le dewrey Seqiz dûrewe kewin u sê hezar gezîş le ser cadey beynî Bane u Seqiz bikşênewe u bo lay xorawa, ta nîzamiyanî êran bituwanin be azadî bo 'îdey Bane u Mîredê azuxe berê biken u le muqabîl da îmzayan da ke teyyaratî ewan her be ser cade da heqî hereketî bibê u 'elawe sê nefer numayendey xoman hemîşe le Seqiz u Bane u Serdeşt da hebê u nazrî karî ewan bin ke 'îde u muhîmat bo ew sê nuxte le teref dewletî êranewe berê nekrê, emma eger 'îdeyan bo 'ewez kirdinî neferatêk ke wadey xizmetyan tewaw buwe bêt manî' nebin.Ew mewzû'e be meqamatî berzî merkezî xoman 'erz kira le cuwab da fermuyan ke le ser eslî îhtîramî dû terefî ême herçend bikşêynewe duwawe, nîzamiyanî êranîş her bew qerare debê bikşênewe duwawe,dena xeyre mumkîne u her cêyek ke îşxalman kirduwe her le dest ême da debê u cadeş be cê nahêlîn.Her bew core le celesey resmî da be axay serleşkir Rezmara cuwab dirawe.
5- Le mudetî 38 se'at ke ême le Seqiz buyn fermandey nîzamiyanî êran çend car hawarî bo ême nard ke ewa le Mîredê şere werin mehêlin, ewa cadey beynî Seqiz u Sine hêzî Kurdistan dagîrî kird biçin biyan gêrnewe.Ta wabû bo ewey nehêlin teqe bikrê nwênerekanî Kurdistan le maşên da ke beydaxî şehametî Kurdistanî le ser delerawe le Seqizewe be ser cadey Bane da hatîne hereket u le pişt serî ewanewe maşênî nîzamiyanî êran ke yekêk le numayendeganî u dû serhengî têda bû le jêr penah u hîmayetî beydaxî berzî Kurdistan da hêwaş hêwaş be duway ême da dehat, le Ayîçî, le Temûxe, le Belecer u le exlebî kêw be çawî xoyan 'îdey munezemî pêşmergan u serkirdanî Kurdyan dedî ke çon le kemalî şehamet u bê bakî da ew cêyaneyan dagîr kirduwe u muntezîrin be mehzî sadir bûnî ferman qelbî dujmin heldrin.
yekêk le nwênerekan, Ibirahîmî Selah”
Têbînî: em wêneye le zor serçawey sebaret be mîjuy Komarî Kurdistan da bilaw kirawetewe
Dû Nûsrawey M.Arya [Menafî Kerîmî] De Gowarî Nîştman Da
Nîştman jimarey – 2 salî yekem Xezelwerî 1322-î[hetawî]
Ey Lawî Kurd
M.Arya - 27 xawendî mîdalî alay Kurdistan
Le rêgay wedest hênanewey serbexoyî Kurdistan – le pênawî serbestî Kurd – bo le naw birdinî hemû em çewtî u narewayaney le Kurdewarîda heye, bo estandinî heqî meşrû'î xot u duwayî hênan bem hale perêşaney êstay qewmeket u berberekanî le gel ewaney hez be dîlî u êxsîrîman deken helste!
Jiyan be bê serbestî u serbexoy çiye? rabe! daykî nîştman çawenuwarî qiyamî toye; qiyamêkî wa ke le cadey şarstanêtî dernekewêt; qiyamêkî hemû çarereşî u negbetêkî le ser netewe u hawnîştmanekanit helbigirêt. Helste! nêhzetêkî bike çunkû sewrey lawekan desmaye u xezêney rojî tenganey nîştmane; hîwa u umêdî rizgar bûne.çi xoşe em roje ke dengî lawekanî Kurd bo wegîrxistinî serbestî em mîllete mezlûm u heq xurawe dunya bixate cunbiş u cûlanewe .
Ey lawekanî kurd rêkkewin.Qudret u îqtîdar le rêkkewtina şêrdirawetewe, be nîruy êketî u birayetî be şimşîrî nîştmanperwerî ew destaney be naheq bo ser wulatî êwe dirêj kirawin u estoy birakanit rêk dekuşin biperêne u xakit pakî Kurdistan bêne wêney beheştî xoş u xurem.
Ey lawî hêzdarî Kurd têbikoşe! ta wekû bapîrekanit le wulatî "Nayrî", "Kurdten",
" kurdiyen" da be dunyayan nîşan da etoş hêz u tuwanayî xot pêşanî danîştuwekanî ruy zewî bidey, meger nazanî çon be naheq u zulm em xake pîrozey toyan dabeş kirduwe u her parçeyekî xirawete jêr hukmî dewletêkî bêgane ke be arezuy xoyan le hemû ew nê'metaney xuwa bexşîwêtî be Kurdistan kelik estênin u bo ewey netewey Kurd neperjête ser fikir u xeyalî azadî xoy her roje be new'êk serî gerim eken.
Rojêkî be pare u diraw 'eşîretekanman hel dexeletênin u eyan ken be berhelist u manî'y karî lawekan; carêkî tir be wesîley karbedestanî xoyan towî nîfaqyan le nawa epirjênin u be gij yekyanda eken ta yektir bikujin. Axir ta kengê wa bê mubalatî debî, boçî meger to gwêt le ah u ah u naley daykî nîştman niye wa bedest bêganewe egirî u enalênê.Rapere u bigere firyaî daykî nîştman ke le to ziyatir kesî niye bigate hawarî.
Nîştman 7- 8 – 9 salî yêkem Xakelêwe,Banemer- Cozerdanî 1323-î[hetawî]
Qewmî Kurd Layqî Jiyane
A.l.b ; M.Arya 26
Bê guman bûnî netewey Kurd le çerxî Bîstema bo cextî (îsbatî) nemrî em role aza u zirîngey regezî "Arî" delîlêkî gewre u b ehêze u her weha pêşan deda lewew duwaş Kurd bo jiyanî liyaqetî heye.
Zor mîlletî hêzdar u gelêk hukûmetî zilî wa bûn ke bo manewe u nemirdinî xoyan ewende têkoşawin ta becarêk le naw çûn u pûç bûnetewe ya têkel be neteweyekî le xoyan ciyawaz bûn; belam Kurd degel ew hemû mewanî' u berhelstaneş ke dujminanî boyan hazir kirduwe be hoy zanayan u bilîmetekanî xoy beranber sûranî çerxî zeman şêrane rawestawe u lafawî rojgar neytuwanîwe le nawî bibat.
Her laperêkî le dîrokda helî bideytewe be zimanî bêdengî bot degêrêtewe ke le qurûnî pêşû da Kurd çend hukûmetî gewreyan binyad nawe u lem duwayaneş da ke Kurd de jêr beydaxî 'Usmanî da jiyawin wenebê be zorî şimşîr milyan bo ew dewlete keç kirdibê, belkû hukûmetî 'Usmanî ke ew demî be nawî (xelafetî îslam ) ewe îdare dekra ewanî bang kirde jêr beydaxî îslam;Kurdî bestezimanîş ke dilêkî sade u pak u xawênî heye, hemû kes wekû xoy dezanê,bo pêşkewtinî karubarî îslam milî bo cenabî xelîfe keç kird, îtir xo nihênî dilî xelkîş, Kurdî sade u dilpak be cêyî xoy netewe pêşkewtuwekanîş zor kemî têdegen. Kurd way dezanî xelîfe sêberî xuwaye le ser zewî, her kes le fermanî derçêt xuwa deybate cehennem! îdî neydezanî le duwayî da destî dekirêt be zaxa u hemû rêwşwênêkî Kurdayetî lê men' dekirêt, kuştubirêkî bê manendî tê dexirê u hemû huqûqêkî lê xesb deken.
* Menafî Kerîmî le çawpêkewtin legel Govarî Ruwange (jimarey 11, Oktobrî 2002) delê be rêgey 'Ebdulrehmanî Zebîhî yewe bûte endamî komele u nawî nihênî
( M.Arya u jimarey 21) buwe.Keçî lew dû wutarey le "Nîştman" da çap bûn carêk nûsrawe ( M.Arya 27) u carêk ( M.Arya 26).Bêşik ewane heley çapîn, çunkû însan nêwî xoy le hemû kesî dîke baştir dezanê.
Lêkolerewey Kurd Seyid Mihemedî Semedî le kitêbî " Négahî be tarîx Mehabad ' da delê be hawfikirî le gel Qadrî Muderîsî u Sedîqî Heyderî Farûqî hêndêk le nêwe nihêniyekanî endamanî komele u remzî dîkey sax kirduwetewe, bo wêne: A.l.b nîşaney remz buwe bo şarî Mehabad
Nasandinî Wezîranî Hukûmetî Komarî Kurdistan Le Layen Menafî Kerîmî yewe
Menafî Kerîmî yekêk le kadre paye bilîndekanî Hîzbî Dêmokrat u Komarî Kurdistan le yaddaştekanîda ke wekû perawêzî bîreweriyekanî Se'îdî Humayûn bilaw buwetewe:
" Pîşewayé Bîdarî Xatératé Se'îdé Homayùn,bé kuşéşé Haşémé Slîmî,mueséséyé çap u Neşré Aras, Erbîl 2004" be kurtî her kam le wezîrekanî hukûmetî Cumhûrî Kurdistanî nasanduwe u denûsê: "şerhî halî kurtî her kam le wezîrekanî hukûmetî Cumhûrî Kurdistan u ew pile u payaney heyanbû awaye:
1. Sedrî Heyet Reyse ( serokwezîr) Axay Hacî Babe şêx,xelkî şarî Bokan bû, le katî rageyandinî Komarî Kurdistan da temenî 68 sal bû.Berêzyan le binemaley seydekanî Zembîl bû u le kar u barî şer'î da zor zana u karame bû.Le hestan u danîştinî giştî da le gel xelik baş decûlawe.endamî J.K nebû,le salî 1324 le gel bizûtnewey neteweyî Hîzbî Dêmokirat kewit u le salî 1333-î Hetawî le dêy Turcan wefatî kird.
2- Mihemed Husênî Seyfî Qazî wezîrî ceng, amozay xudalêxoşbû Qazî Mihemed piyawêkî heta bilêy be xowe bû. Le yekêk le dêyekanî nizîk Miyanduwaw da denîşt . Dilxwazane bibû be endamî J.K .Fermandeyî erteşî neteweyî kurdistanî be estowe bû.Berêzyan kesêkî zor germ bû u biwêrî u azayî le bawkî Seyfulquzat şa'îrî şorişgêrî Kurd bo be mîrat be cê mabû.
3- Menafî Kerîmî 25 salan le endamanî J.K, yarîde danî Qazî Mihemedî le karubarekanî le mer komîtekanî hîzbî be estowe bû.
4- Mihemedemînî Mu'înî wezîrî kîşwer nizîkiyekî zorî legel bazrgananî şûrewî le Tewrêz hebû u cêyî bawerî u dilniyayî ewan bû.
5. Seyid Mihemedî Eyyûbyanî Merkezî ( Tehazade) wezîrî bêhdarî lawêkî sî sale bû u bo xoy xoy pêgeyandibû u le endamanî le mêjîney komeley J.K. bû.
6- 'Ebdulrehmanî êlxanîzade (Muhtedî) wezîrî karubarî derewe le xawen milkanî be destelatî şarî Bokan, xwêndinî ayînî zor başî hebû yekêk le endamanî helkewtùy J.K. bû,temenî nizîk 35 sal debû u lepênaw J.K. da çermeseriyekî zorî kêşabû.
7. Simaylaxay êlxanîzade wezîrî rê temenî 35 sal bû kurî Mehmûdaxay êlxanîzade, le binemale bedestelatekanî şarstanî Bokan bû.le salî 1944 da bû be endamî J.K.
8- Ehmedî Ilahî wezîrî abûrî temenî 40 sal bû, le seretay damezranî J.K. da bû be endam.Nasiyawiyekî başî hebû le ser pirsî abûrî.
9. Xelîlî Xusrewî 38 salan wezîrî kar le endamanî J.K. bû, le seretawe ke teşkîlatî Hîzb be tewawî nihênî bû zorbey danîştinekan le malî berêzyan dekran.
10- Kerîmî Ehmedeyn wezîrî post u têlêgraf, 40 salan bû, le salî 1945 da bû be endamî J.K.
11- Hacî Mistefay Dawudî 55 salan le binemale nasrawekanî Mihabad bû, le salî 1945 da endametî J.K-î pejrand, le tecaret u sewda u mamle da zor zana u agay le meselekanî rojane bû.
12- Mela Husênî Mecdî 65 salan wezîrî dad,xwêndewartirîn u benêwbangtirîn piyawî ayînî bû u î'tbar u bayexî dînî u qezayî zor berzî hebû.
13- Mehmûdî Welîzade,23 salan medresey berzî kiştukalî Kerecî tewaw kirdibû, le salî 1943 da bû be endamî J.K.,le karubarî kiştukal da xawen ra bû.
14- Sedîqî Heyderî wezîrî tebilîxat le damezrêneranî J.K., le karubarî hîzbî da zor çalak bû u le pênaw azadî Kurdistan da zehmetî zorî kêşa."
Helbet,wek lew zanyarîyaney le jimarekanî berdestî Kurdistan derdekewê,Mîrza Menafî Kerîmî le seretay damezranî hukûmetî Kurdistan da wezîrî ferheng nebuwe, belkû yek le helsûrawe serekiyekanî hîzb u tenanet ber le derçûnî beyannamey rageyandinî "Komeley Dêmokiratî Kurdistan" yek le endamanî ew heyete buwe ke legel Qazî Mihemed çûne Bako.
Jimarey 40-î rojnamey Kurdistan [ şemo 7-î banemerî 1325 /27î Awrîlî 1946] namey mudîrî medresey Xusrewî, Hebîbî bilaw kirduwetewe ke denûsê : " Axay mudîrî muhteremî rojnamey berzî Kurdistan îstîd'aman waye ew çend 'erayzî xuwarewe le rojnamey berzî Kurdistan çap bifermùn !
Emin le teref tewawî mamostayanî medrsey Xusrewî le dananî hezretî axay mîrza Menaf Kerîmî be sîmetî wezîrî Ferheng u axay Dilşad Resulî be sîmetî mu'awîn u bazresî kulî wezaretî Ferheng îzharî supas u qedirzanî dekeyn u amadeyîdman heye ke lewey duwa ferheng le jér tuchatî şexsî riyastî mu'zemî Cumhurî Kurdistan u ew dû zate mubarke be întîha dercey tereqî xoy bigat.
Mudîrî Medresey Xusrewî, Hebîbî "
Mîrza Menafî Kerîmî sebaret be karî xoy le wezaretxaney ferheng her le yadaştî perawêzî bîreweriyekanî Se'îdî Humayûn da denûsê: "ew rojey ke îdarey ferhengî Kurdistan kewte ber dest min, hestim kird bo cêbecê kirdinî ew karaney xirawne ser estoy min le dahatû da le gel kêşey zor qurs u dijwar berewrû debim. le Xermananî 1320we ta salî 1324 teqrîben hemû fêrgekan daxiraw yan nîwe daxiraw bûn u wez'î xanùy ewan u ders dadanî sawayan le hemû rùyekewe narêk u pêk u şipirze bû u bo gutnewey zimanî Kurdî ne kitêbêk hebû u ne mamosta, le layekî dîkeşewe bo kirdinewey fêrgekan le hemû layekewe guşar dehat,çi çareyek cige lewe nebû le Kurdistanî 'êraqewe kitêbî Kurdî bihêndrê,bew biryaraney wa le layen Heyetî Ferhengî ra dira le maweyekî kem da ew kitêbaney pêwîst bûn geyiştinê u duway gorranî pêwîst le çapxaney Mihabad amade kiran u kitêbe tazekan le fîrgekan u kitêbixane giştiyekanî şarî da bilaw kiranewe, hawkat le gel kiranewey fêrgekan çend nefer le amojgaranî 'êraqî be dilxwazî xoyan be mebestî deris dadanî zimanî Kurdî be nawekanî 'Usman Danîş,Mihemed Wurdî, 'Ebdulqadr Ehmed,Cemîl Behaeldîn hatine Mihabadê. Xwêndkaran be şewq u zewqêkî zorewe ke çaweruwan nedekira hatine polekanî ders,u bew mirxe zorey ke heyan bû le mawey kemtir le mangêk da elfupêtkey Kurdî u ta radeyekîş xwêndin u nûsîn fêr bûn u bew pêye ew gîrugirftey wa le seretawe wa dadendira cêbecê kirdinî mihal bê be hasanî berteref bû.
çuwar mang le hukûmetî Kurdistan têperî bû u lew maweyeda kemukurtî u kêşey karubarî perwerde ta radeyek belada xira,belam îdare kirdinî medresekan le gel ew hemû hewleş ke dirabû pêdawîstî be cîdiyetêkî ziyatir bû,bo pêşgirtin lewey ke karekan nekewnewe ser yek u karî ferhengî çetî tênekewê axay Biraymî Nadrî m kirde cêgirî [wezaret] î Ferhengî Kurdistan, nawbiraw yekêk le lawanî xwêndewarî Kirmaşanî u lîsansî edebîyat bû,berêzî lawêkî zor helsûraw u le cêbecê kirdinî karekan da cîdî bû, şew u roj bo demêkîş çiye le pê rageyştin be pêdawîstiyekanî fêrgekan tenexî ne dekird u erkekanî xoy be baştirîn şéwe pêk dehêna u min be fikrî asûdewe be karekanî dîkey hîzbiyewe xerîk bûm."
