Rêjey hêzî pêşmerge le beranber Pêşewa u rêberanî dî komar be amade bûnî efserêkî êranî le Sablaxê.Le kitêbî "Ez Mehabadê Xµnîn ta keranêhayê Eres "da Necefqullî Pêsyan le ziman Serheng Fîwzî ke lew "dadge" nîzamiyey da ke bo Pêşewa u hawrêyanî le Mehabad pêk hêndira,dadistan bû denûsê:
"Serheng Fîwzî cige le pêşandanî bellgey pêwîst be dadge,amajey bew geştey xoy kird ke le serdemî serok komaretî Qazî Mihemed da kird bùy bo Mehabad u gutî"Qazî Mihemed nek tenê sûkayetî be erteş dekird bigre le serdanî rojî Hewtî Gelawêj [1325] u Yekî Rezber u Bîst u Yekî Xezellwer da ke bo Mehabadim kird herreşey lêkirdim u gutî:
"bem zûwane hêriş dekeme ser hêzî dewllet,Seqiz u Sine u Kirmaşanîş degrim."Le serdanî 7-î Gelawêj da le ber çawî min be bergî jeneraliyewe rêjey be hêzekanî xoy kird ".Bew qisane ra der dekewê ke em wêneye le 7-î Gelawêjî sallî 1325-î Hetawî hellgîrawe.Bellam be pêçewaney qisey Fîwzî Pêşewa bergî jenerallî de ber da niye. xalêkî cêy serinc lem wêneye da ewe ye ke Serheng Fîwzî be pêçewaney rêsay rêjey nîzamî destî be nîşaney rêz berz nekirduwetewe u bê rêzî kirduwe.
Néwî kesekan: 5- Serheng Fîwzî,1- Pêşewa Qazî Mihemed,2- Mihemed Husénî Seyfî Qazî, Seyid Mihemedî Eyùbyan,4- Birayîmî Selah?
Têbînî:Em wêneye be sipasewe le kitêbî:"Sawucbulaxî Mukrî(Mehabad) wergîrawe u wek le jêr wênekeşda hatuwe le arşîvî nemir seyd 'Ubeydîllay Eyûbyanî Merkezî(Birrek) wergîrawe, bellam be daxewe ewe berwarey wek rêkewtî hellgirtinî wêneke helle ye u
bùnî kesî 4emîş wek Birayî Selah cêy pirsyar e.
Heme Resûlî Mikayîlî(M.M.Hoşeng 16) le têkoşeranî Komelley Jiyanî Kurd le jimarey 1-î Nîştiman da,Pûşperrî 1322-î Hetawî,July 1943 çend çuwar xiştekî wî billaw bûnetewe u gerênendey Nîştiman le ser wî nûsîwye:"M.M.Hoşeng endamî jimare şazde (16)- î Komelle,lawêkî xwêndewar u buwêj (şa'r)êkî nîştimanperwer e.Em çuwarxiştekiyaney xuwarewe nimûneykî şê're cuwanekanî em lawe xoşewîsten":
Ta debînim mîletî Kurdî feqîr u ser hejar
bê ziman u bê kes u bê komeg u bê kar u bar
jêr çepokî mîletî dî radebuwêrn rojgar
awî çawim her wekû gozey serewjêr dête xuwar
***
Beş be hallî xom emin 'umrim degell xem tew-eme
mûnîs u xemxorî qelbî derdnakim her xeme
dayma bigrîm eger bo Kurdî beste ziman keme
men'î min boçî deken xellkî le her goşe u kenar
***
Ewro rojêke ke nabê dabinîşîn rencero
ya 'edû bin bo tema'î mallî dunya xo be xo
mutmeyn ken yektirî be qisey pirr u pûç u diro
rojî meydan u 'emel bigrin hemû rêgey ferar
***
Mîletî dî çî eger kirdî tereqî 'îletî ?
boçî tê nafkrî kurd ? axir etoş xo mîletî !
şod nêfaqê to sebeb ger ta konùn der zêletî
bê weten wek cûlekey dayim hetîw u ser hejar
***
Xîretî Kurdî le nêw ahad u efradî mîlel
bote ba'îsî serefrazî dezanîn la eqel
îtîhadû bê wekû ew xîretey zerbulmesel
ta bizanin çon deken tehsîlî naw u îftîxar
***
Mayeyî her core 'îz u îftîxare îtîhad
mîletî dî bem terîqe la deben rîşey fesad
îtîhadû ger bibê ca lazime 'îlm u sewad
çunke bê 'îlm u huner naka tereqî hîç kar
***
Hîç kes najî lewey duwa be bê 'îlm u huner
mîletî 'alem ke degrin 'alemêk niye bê eser
ger nebê 'îlm u huner, heywanin ebnayî beşer
mayîlî deşt û der u sehra u kêw u kêwsar
Têbînî:Em wêneyeş le kitêbî Sawucbolaxê Mokrî(Mehabad)wergîrawe,Ewîş le arşîvî rehmetî seyid 'Ubeydîllay Eyûbiyan(Birrek)-î wergirtuwe.çuwarxiştekiyekanî M.M.Hoşeng
Le rùy Nîştiman,Amade kirdinî 'Elî Kerîmî, Binkey Jîn, Silémanî 2008 nùsrawetewe.
Hêmin Le Tewrêz!
Rojnamey Azerbaycan organî Fîrqey Dêmokiratî Azerbaycan le jimarey 221-î xoyda, Dùşemo 20-î Cozerdanî 1325 em wêneyey Hêminî be helle le ciyat wêney Hejar billaw kirduwetewe.Le nusxeyekî em wêneye ke pêştir lêre da billaw kirawetewe u le ser bergî jimare 73-î gowarî Mehabad da billaw kirawetewe, Hêmn ew şerhey xuwarewey be zimanî Farsî nûsîwe ke renge ew wêneyey bo bîrewerî bo dostêkî xoy nardibê u ew şerhey le ser nûsîbê:
"êsta ke be daxewe mùy ser u rûm berew sipî bûn deçin u çirç u çollêkî zor le ruxsarim da peyda buwe her katêk çaw lew wêneyey xom dekem ke yadgarî tafî lawênî u rojgarî kamranî mine,henaseyek helldekêşim u em şê're le bin lêwan dellêmewe: pîr bûm lem kone deyre da , ey lawetî le kwêy yadt bexêr bê.Em wêneyem le Banemerrî sallî 1325 le temenî bîst u pênc sallî da le yekêk le 'ekasxanekanî şarî Tewrêz kêşawe,ew demî hêşta jiyanî hawserîm dest pê nekird bû u sellt bûm u taqe yadgarî serdemî xoşbextî u lawetî mine
- 20/12/1334 Mihhemedemînî şêxulîslamî
mekêşe le xorra em nexşe nexiş dekey ey neqaş
xwên degrî eger ser le ehwallim derbihênî
çi pêwîst deka le duway min em tîmsale
felek çî le gell xom kird ta bika legell tîmsalm
Têbînî:em nusxeye le kitêbî "Sawucbolaxê Mokrî(Mrehabad) wergîrawe ke be daxewe le kitêbî nêwbiraw da nehatuwe serçawey kê ye!
wêney Hejar ke wek wêney Hêmin le rojnamey Azerbaycan da billaw kirawetewe
Hejar lew serdemey da ke rabîtey Ferhengî şûrewî le Tewrêz "Allekok " u " Laylay " bo çap kirduwe.ew uwêneyey Hejar wek wêney Hêmin le jimarey 217-î Azerbaycan organî Fîrqey Dêmokiratî Azerbaycan, 10-î Cozerdanî 1325-î Hetawî da billaw kirawetewe. Le rojnamey Kurdistanîş da nusxey em wêneyey Hejar billaw kirawetew.
Têbînî:em wêneyeş le kitêbî "Sawucbolaxê Mokrrî (Mehabad)" wergîrawe.be daxewe le kitêbî baskiraw da serçawey em wêneye bas nekrawe.
Fetahî Hamîdî yek lew xwêndkaraney komarî kurdistan nardinî bo bako bo Xwêndinî nîzamî
Têbînî:em wêne ye be sipasewe,le kitêbî:"Sawucbolaxê Mokrî(Mehabad,gêrdwerî we talîf:Fêrêydùn Hekîmzade wergîrawe.Ewîş le arşîvî nemr Seyid 'Ubeydîlay Eyùbyanî merkezî(Birrek)-î wergirtuwe.
Keşefî zêw diyarî Hîzbî dêmokratî Kurdistan bo Erteşî Sûr, ke be Kurdî u Rûsî ew peyamey le ser hellkendirawe:(bedaxewe lewaneye yek dû ûşey duwayî perrîbê)
" çunke le manewey leşkirî sur le kurdistanda gelî kurd le akar u piyawetî wan zor memnûne.Ewrro ke deronewe ewa ew diyariye bo bîrewerî le layen Hîzb [î Démokratî kurdistanewe pêşkêş dekrê].
Serçawe: Critical Past
